İran Dışişleri Bakanı, Washington'a Hürmüz Boğazı'nın açılması ve nükleer müzakerelerin başlatılması için yedi günlük ateşkes planı sunduğunu açıkladı; ABD yönetimi ise aceleci davranmayacaklarını belirterek yapıcı temasları sürdürdüklerini bildirdi.
New York Times'ın aktardığına göre, BM 81. Genel Kurulu sırasında konuşan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Tahran yönetiminin Washington'a çatışmaları durdurmak, Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğini normale döndürmek ve nükleer müzakereleri canlandırmak amacıyla yedi günlük bir yol haritası sunduğunu açıkladı. Erakçi, bu teklifin daha önce imzalanıp kısa sürede çöken Haziran ayı mutabakatındaki maddelerle büyük ölçüde örtüştüğünü ve ABD onayı halinde derhal devreye sokulmaya hazır olduğunu belirtti.
Bakan Erakçi, arabulucular kanalıyla iletilen planda, belirli şartların karşılanması halinde Hürmüz Boğazı'nın yedinci günün sonunda açılacağı ve diplomatik görüşmelerin yeniden başlayacağı bilgisini paylaştı. İranlı yetkili, nihai anlaşmanın ABD ara seçimlerinden önce imzalanmasının iki taraf için de daha faydalı olacağını sözlerine ekledi.
Konu hakkında bilgi sahibi olan Amerikalı bir yetkili ise Beyaz Saray yönetiminin arabulucular aracılığıyla yapıcı diyalog yürüttüğünü, ancak bir anlaşma için aceleci davranmayacaklarını ifade etti. Haberde, bu diplomatik girişimin, Başkan Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın BM kürsüsünden birbirlerine sert uyarılar yaptığı bir dönemde gündeme geldiği vurgulandı. Trump, anlaşma sağlanmaması halinde İran'ı 'yok etmekle' tehdit ederken, Pezeşkiyan da ülkesine yapılabilecek zorbalığa izin vermeyeceklerini dile getirmişti.
Önerilen planın maddeleri arasında; Lübnan dahil tüm cephelerde yedi gün süreyle ateşkes, ABD'nin İran'a ait olduğu tahmin edilen 12 milyar dolarlık dondurulmuş varlıkları serbest bırakması, petrol yaptırımlarının kaldırılması ve deniz ablukasının sonlandırılması yer alıyor. Bu ön koşulların sağlanmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın açılması ve nükleer müzakerelerin hemen başlatılması hedefleniyor. Trump'ın ise temel amacının, ister diplomatik uzlaşı isterse yeni askeri operasyonlar olsun, İran'ın nükleer silaha sahip olmasını engellemek olduğu aktarıldı.
İki ülke arasındaki çatışmalar, şubat sonu ABD ve İsrail'in İran'ın dini lideri Ali Hamaney ve komuta kademesini hedef alan hava saldırılarıyla başlamış ve yaklaşık yedi aydır devam ediyor. Savaşın küresel petrol, enerji ve gıda fiyatları üzerinde ciddi baskı oluşturduğu hatırlatıldı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Katar arabuluculuğundaki son toplantının uzlaşıyla sonuçlanmadığını açıklarken, İran Dışişleri Bakanı Erakçi'nin 22 Eylül'de Steve Witkoff ve Jared Kushner ile Katar üzerinden gerçekleştirdiği 'verimli' mesaj teatisi, yeni diplomatik temasların kapıda olduğuna işaret etti.
Ekonomik açıdan İran'ın; yaptırımlar, gıda enflasyonu, ilaç kıtlığı ve ticari aksaklıklar nedeniyle ağır bir baskı altında olduğu belirtildi. Analistler, Trump'ın ara seçimler öncesinde savaşı bitirme getireceği siyasi avantaj ile Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı sürdürme arasında denge kurmaya çalıştığını savunuyor. Crisis Group uzmanı Ali Vaez, bu teklifi 'akıllıca bir hamle' olarak değerlendirerek, planın hem Trump'ın seçim öncesi enerji fiyatlarını düşürme ihtiyacına hem de İran'ın lehine şartların yeniden tesis edilmesine hizmet ettiğini, daraltılmış nükleer müzakere takviminin ise Washington için çekici bir seçenek sunduğunu kaydetti.
