İki yıl önce meydana gelen ancak ilk etapta gözden kaçan ve sonradan fark edilen bu devasa çukur, güneş sistemindeki en taze büyük etkenlerden biri olarak öne çıkıyor.
Uzmanlar, Ay'da Roma Kolezyumu'nun alanını aşan boyutlara sahip, iki yıl önce gerçekleşen ancak başlangıçta tespit edilemeyen şiddetli bir çarpışmanın izini taşıyan bir krater açığa çıkardı.
Yaklaşık 7.222 metre çapında ve 43 metre derinliğindeki, dik yamaçlara sahip bu yapı, güneş sisteminde bilinen en yeni ve en geniş çarpışma krateri unvanını alıyor.
Araştırmacılar, bu ölçekdeki bir olgunun ortalama 132 yılda bir kez yaşandığının öngörüldüğünü vurgulayarak, NASA'nın Ay'da insanlı üs kurulumu hazırlıkları yaptığı şu günlerde bu bulgunun kritik bir veri kaynağı olduğunu belirtti.
Science Advances dergisinde Çarşamba günü yayınlanan iki ayrı çalışmadan birinde yer alan bilim insanları, "Bu hadise istatistiksel açıdan son derece nadir olup, insan ömründe bir kez tanıklık edilebilecek türden bir gözlem niteliği taşımaktadır" ifadesine yer verdi.
NASA'nın Ay Keşif Yörünge Aracı (LRO), Mayıs 2024'te Ay'ın Dünya'ya bakan yüzeyinde, bir asteroit veya kuyruklu yıldız parçasının çarpışmasının hemen ardından bu krateri kayda geçirdi. Ancak bu çarpışma, Dünya'daki ve uzaydaki teleskoplar tarafından anlık olarak tespit edilemedi.
LRO'nun geniş kapsamlı görüntüleri, yüksek veri hacmi nedeniyle Ağustos 2025'e kadar fark edilemedi. Uzay aracı geçen sonbaharda daha ayrıntılı fotoğraflar almak üzere görevlendirildi ve keşif bu yılın başlarında kesin olarak doğrulandı.
Houston merkezli Ay ve Gezegenler Enstitüsü'nün vefat eden eski direktörü Thomas McGetchin'in adını alan bu krater, LRO'nun on yıl önce bulduğu ve mevcut rekoru elinde tutan kraterden üç kat daha geniş.
Tarihin derinliklerinden bu yana kraterlerle dolu olan Ay, 1.500 milden fazla genişliğe sahip olanlar da dahil olmak üzere güneş sisteminin en devasa çarpışma izlerini barındırmaktadır.
LRO kameralarının baş bilim insanı ve Intuitive Machines'de görev yapan Mark Robinson'a göre, bu son olay Ay yüzeyinde 66 milden fazla bir alanı derinden etkiledi. Toz ve kaya parçacıkları, beklentilerin üzerinde yüksek açılarla çevreye yayıldı. Robinson, bahsi geçen çalışmaların birinin birinci yazarı konumundadır.
