AR-GE yatırımlarına yönelik vergi avantajları, bir önceki yıla kıyasla yüzde 59,5'lik bir artışla 169 milyar 33 milyon liraya çıktı. KOBİ'lerin bu teşviklerden kullanım oranı ise yüzde 38,2 düzeyinde gerçekleşti.
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan veriler, 2025 yılına ait dolaylı AR-GE teşviklerini ortaya koydu. Rapora göre, Ar-Ge çalışmalarına verilen vergi desteği 2024'te 105 milyar 977 milyon lira iken, takip eden dönemde yüzde 59,5 oranında yükselerek 169 milyar 33 milyon liraya ulaştı.
Şirketlerin en çok faydalandığı destek kalemi, 86 milyar 105 milyon lira tutarındaki gelir vergisi stopaj istisnası oldu. Bu desteği 81 milyar 63 milyon lirayla kurumlar vergisi, 1 milyar 725 milyon lirayla gelir vergisi ve 141 milyon lirayla KDV indirimi takip etti. Beyan edilen Ar-Ge harcamalarına dayalı teşviklerin dağılımında, gelir vergisi stopajı yüzde 50,9 ile öne çıkarken; kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşvikleri toplamda yüzde 49,1'lik bir paya sahip oldu.
2025 yılında Ar-Ge vergi teşviklerinden yararlanan girişim sayısı 11 bin 835 olarak belirlendi. Sektörel dağılıma bakıldığında, beyanname veren firmaların ilk sırasında 6 bin 98 işletmeyle bilgi ve iletişim sektörü yer aldı. Bu sektörü 2 bin 421 girişimle imalat sanayi ve 1.627 girişimle mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler izledi.
Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu (4691 sayılı Kanun) çerçevesinde sağlanan gelir ve kurumlar vergisi teşviki 43 milyar 227 milyon liraya ulaştı. Bu tutarın yüzde 71,2'si bilgi ve iletişim, yüzde 14,5'i imalat ve yüzde 5,9'u ise mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler alanındaki şirketlere gitti. Öte yandan, Ar-Ge ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Kanunu (5746 sayılı Kanun) kapsamında verilen teşvik 39 milyar 561 milyon lira oldu ve bu desteğin yüzde 72,9'unu imalat, yüzde 14,7'sini bilgi ve iletişim, yüzde 4,1'ini ise finans ve sigorta sektöründeki firmalar kullandı.
Gelir ve kurumlar vergisi desteğinden yararlanan 7 bin 87 girişimin 5 bin 321'i 4691 sayılı Kanun'dan, 1.766'sı ise 5746 sayılı Kanun'dan faydalandı. Bu oranlar, yararlanıcıların yüzde 75,1'inin Teknopark, yüzde 24,9'unun ise Ar-Ge Merkezi statüsünde olduğunu gösteriyor. Sektörel kırılımda imalatçılar ağırlıklı olarak 5746 sayılı Kanun'dan (yüzde 82,1) destek alırken, bilgi-iletişim (yüzde 84,1) ve mesleki-bilimsel faaliyetler (yüzde 81,1) sektörlerindeki firmalar 4691 sayılı Kanun'u tercih etti.
Yıl genelinde sağlanan 86 milyar 105 milyon liralık gelir vergisi stopaj teşvikinden, 5746 sayılı Kanun kapsamında 3 bin 88 girişim 37 milyar 290 milyon, 4691 sayılı Kanun kapsamında ise 8 bin 244 girişim 48 milyar 815 milyon lira yararlanma imkânı buldu.
Büyüklük gruplarına göre değerlendirildiğinde, teşvik alan 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5'i KOBİ statüsündeydi. Büyük ölçekli girişimler sayıca yüzde 10,5'lik bir paya sahip olmalarına rağmen, toplam dolaylı Ar-Ge teşviklerinin yüzde 61,8'ini kullandı. KOBİ'lerin teşviklerden yararlanma oranı yüzde 38,2 olarak ölçüldü. KOBİ'lere verilen 64 milyar 596 milyon liralık desteğin dağılımında, orta ölçekli firmalar yüzde 61,1, küçük ölçekli firmalar yüzde 32,1 ve mikro ölçekli firmalar yüzde 6,8'lik pay aldı.
