Bulut bilişim ve yapay zeka talebindeki patlama, küresel veri merkezlerinin elektrik kullanımını 2020'den bu yana yaklaşık dört katına çıkararak 557 teravatsaate taşıdı.
Uluslararası Gaz Birliğinin (IGU) yayımladığı Küresel Gaz Raporu, yapay zeka, bulut tabanlı hizmetler ve yüksek performanslı hesaplama süreçlerinin yaygınlaşmasıyla veri merkezlerinin enerji açığının hızla arttığını ortaya koyuyor. Bu tesisler, dünya genelindeki elektrik talebindeki yükselişte payı sürekli büyüyen kritik bir sektör haline geldi.
2020 ile 2025 arasındaki dönemde veri merkezlerinin elektrik tüketimi yıllık bazda ortalama yüzde 30,9'luk bir artış kaydetti. Geçtiğimiz yıl bu tesislerin toplam enerji kullanımı 557 teravatsaate yükselerek küresel elektrik talebinin yüzde 1,9'unu oluşturdu. 2020'de 145 teravatsaat olan bu rakam, beş yıllık süreçte yaklaşık dört katına çıkmış oldu.
IGU'nun öngörülerine göre, temkinli senaryoda veri merkezlerinin elektrik tüketimi 2030 yılında 1.372 teravatsaate ulaşacak ve küresel talebin yaklaşık yüzde 4'ünü kapsayacak. Ancak dünyada planlanan tüm projelerin zamanında tamamlanması durumunda bu rakamın 2.904 teravatsaate kadar çıkması bekleniyor. 2025 sonu itibarıyla küresel ölçekte yaklaşık 7 bin veri merkezi için kurulu elektrik kapasitesinin 141 gigavat seviyesine geldiği belirtiliyor.
Yeni kurulacak veri merkezlerinin büyük çoğunluğu 100 megavat ile 1 gigavat arası kapasite gerektiriyor; bu da güvenilir enerji tedariki, iletim altyapısına erişim ve uzun vadeli sözleşmelerin zorunluluğunu beraberinde getiriyor. 2030'a kadar açıklanan ve planlanan projelerin toplam kapasite havuzunun 500 gigavatı aşacağı, bunun da yüzde 64'ünün yapay zeka odaklı olacağı tahmin ediliyor.
Enerji ihtiyacındaki bu hızlı artış, inşaat süreleri ile şebeke hazırlığı arasındaki zaman farkını da gözler önüne seriyor. Veri merkezleri genellikle 1-3 yıl içinde inşa edilebilirken, gerekli elektrik şebekesinin planlanması, izin süreçleri ve tamamlanması 5-15 yıl alabiliyor. Bu zaman dilimi, yeni tesislerin enerji bağlantısına erişiminde ciddi kısıtlamalar yaratıyor.
İşletmeciler, şebeke erişiminin yetersiz veya güvenilirliğin düşük olduğu bölgelerde riskleri azaltmak için yerinde üretim ve hibrit enerji çözümlerine yöneliyor. Özellikle kesintisiz enerji gerektiren büyük tesislerde, sayaç arkası üretim kapsamında doğal gaz türbinleri önemli bir seçenek olarak öne çıkıyor. Bu yöntem, elektriğin merkezi santrallerden değil, tüketici alanının kendi içinde üretilmesini sağlıyor.
ABD, küresel veri merkezi kapasitesinin yüzde 40'tan fazlasına sahip ve 2030'a kadar en büyük büyümenin yaşanacağı bölge olarak öne çıkıyor. Ülkede kapasitenin 229 gigavat artması beklenirken, şebeke bağlantı kuyruklarında ortalama bekleme süresi 4 yıla ulaştı. ABD'de sayaç arkası üretimin yüzde 80'ini doğal gaz teknolojileri oluşturuyor ve bu ağırlığın 2032'ye kadar süreceği öngörülüyor.
Avrupa tarafında kapasitenin 19 gigavattan 36 gigavata yükseleceği tahmin ediliyor. Frankfurt, Londra ve Paris gibi merkezlerde artan enerji maliyetleri ve şebeke kısıtlamaları nedeniyle yatırımların İskandinav ülkeleri ve İspanya gibi yenilenebilir enerji açısından avantajlı bölgelere kaydığı görülüyor. Singapur'da ise veri merkezlerinin 2030'a kadar ülke elektrik talebinin yüzde 15'ine kadarını karşılayabileceği, bunun da bölgesel ithalat ve şebeke planlaması baskısını artıracağı değerlendiriliyor.
