Uzmanlar, iskelet kaslarının sağlığının yalnızca hareket kabiliyeti değil, uzun yaşam ve genel metabolik denge için kritik bir belirleyici olduğunu savunuyor.
Uluslararası alanda çalışan kinestiyologlar ve diyetisyenlerden oluşan bir grup, klinik pratikte iskelet kası kalitesi ile kas-yağ oranına verilen önemin artırılması gerektiğine dikkat çekti. Bu uzmanlar, söz konusu parametrelerin metabolik düzenleme, immün sistem performansı ve genel canlılık açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.
Texas A&M Üniversitesi'nden uzun yaşam alanında uzmanlaşan Prof. Dr. Nicolaas Deutz, kas sağlığının değerlendirilmesinin tansiyon takibi kadar hayati olduğunu belirtti. Deutz, sağlıklı kas dokusunun yalnızca hareket güvenliğini sağlamadığını, aynı zamanda kan şekeri depolama sistemi olarak işlev görerek aktif metabolizmayı sürdürdüğünü ve vücuttaki iltihaplanma düzeyini düşürdüğünü açıkladı.
Genç yaşlarda kas sağlığı genellikle kas hacmiyle özleştirilirken, ilerleyen yaşlarda bu korelasyon zayıflamaktadır. Kas kütlesi, genel kas sağlığının yalnızca bir boyutunu temsil etmektedir. Örneğin, kadınlar erkeklerden ortalama olarak daha az kas kütlesine sahip olmalarına rağmen, genel kas sağlığı seviyeleri benzer düzeyde seyredebilmektedir.
Mass General Brigham'dan obezite tıbbı uzmanı Dr. Fatima Cody Stanford, kas sağlığının bütüncül bir değerlendirmenin; güç, denge, fiziksel işlevsellik, aktivite düzeyi ve kas dokusu içindeki yağ oranını kapsaması gerektiğini ifade etti. Özellikle tip 2 diyabet gibi metabolik bozukluklar ve yaşam süresi üzerinde kas sağlığının rolüne yönelik farkındalık giderek artmaktadır.
Son dönemde popülerliği artan GLP-1 bazlı ilaçların kan şekeri, tansiyon ve kardiyovasküler riski olumlu yönde etkilediği bilinmekle birlikte, bu tedavilerin yağsız kütle kaybına, yani hem yağ hem de iskelet kası kaybına yol açabildiği raporlanmıştır. Dr. Stanford, kilo verme sürecinde kas işlevselliğinin korunabilmesi için yeterli beslenmenin şart olduğunu vurguladı. Vücut ağırlığı ciddi oranda düşen bireylerin bu yeni ağırlığı taşımak için daha az kasa ihtiyaç duyduğunu belirten Stanford, kas içi yağın azalmasının kas kalitesi ve performansı üzerinde olumlu etki yaratabileceğini aktardı. Yaşlı, zayıf yapıya sahip veya hızlı kilo veren kişilerin güç, işlevsellik, protein tüketimi ve direnç antrenmanlarına özel bir özen göstermesi gerektiği bildirildi.
Balık, tavuk, yumurta, süt ürünleri, tofu, baklagiller ve kuruyemişler gibi yüksek biyoyararlanımlı protein kaynaklarının düzenli tüketimi kas kaybına karşı koruyucu etki göstermektedir. Uzmanlar, kilogram vücut ağırlığı başına 1,2 ile 1,6 gram aralığında protein alımını tavsiye etmektedir.
Prof. Dr. Deutz, hareketli kalmanın çeşitli kas gruplarını güçlendirdiğini belirterek, ağır halter çalışmak istemeyen bireyler için vücut ağırlığı egzersizleri, direnç bantları veya aletlerin kas gücünün korunmasında etkili seçenekler olduğunu dile getirdi. Hızlı güç üretim kapasitesi olarak tanımlanan kas gücü, kas kuvvetine kıyasla yaşlanma sürecinde daha erken dönemde gerileme eğilimi göstermektedir. Indiana Üniversitesi'nden Doç. Dr. Stephen J. Carter, günlük yaşam aktivitelerinde kas gücünün, kas kuvvetinden daha belirleyici bir faktör olduğunu ifade etti.
Kas gücünün ölçülmesinde el sıkma testi, dinamometre kullanılarak uygulanan basit yöntemlerden biridir. 20.000'den fazla yaşlı yetişkinin katıldığı bir çalışmada, düşük el sıkma gücü erkeklerde 25,8 kg'ın, kadınlarda ise 15,8 kg'ın altındaki değerler olarak tanımlanmıştır. Düzenli direnç antrenmanlarının bu metrikleri iyileştirebildiği gözlemlenmiştir.
Genel dayanıklılık, güç ve mobiliteyi değerlendirmek amacıyla çeşitli fonksiyonel testler de uygulanmaktadır. Altı dakikalık yürüyüş testi, kardiyopulmoner kondisyonu ölçmek için kullanılırken, süreli kalk ve yürü testi ev ortamında düşme riski ve hareket kabiliyetini değerlendirmek için pratik bir seçenek sunmaktadır. Otuz saniye içinde sandalyeden oturma kalkma testi ve beş tekrarlı otur-kalk testi, kol desteği olmadan gerçekleştirilerek alt ekstremite gücünü, dengeyi, kas kuvvetini ve esnekliği ölçmeye olanak tanımaktadır.
