Cilt kanseri melanomda nüks veya ölüm riskini yüzde 42 oranında düşüren ilk kişiselleştirilmiş mRNA aşı çalışması, tıp dünyasında tarihi bir atılım olarak nitelendiriliyor. Uzmanlar, bu gelişmenin kanser tedavisinde paradigma değişimi yaratabileceğini vurguluyor.
Avustralya, HPV aşısı sayesinde rahim ağzı kanserini ortadan kaldıran ilk ülkelerden biri olma yolunda ilerlerken, Avustralyalı bilim insanları şimdi cilt kanseri alanında benzer bir başarıya imza attı. Dünyanın ilk kişiselleştirilmiş mRNA kanser aşı programı, 20 yıl önceki HPV aşısı başarısını hatırlatan yeni bir dönüm noktasına ulaştı.
Faz 3 klinik denemesi başarılı sonuçlarla tamamlandı; söz konusu aşı, melanomun tekrar etme veya ölümle sonuçlanma ihtimalini, standart immünoterapiye kıyasla yüzde 42 oranında azalttı. Küresel baş araştırmacı olan Avustralya Melanom Enstitüsü'nden tıbbi onkolog Georgina Long, bu verilerin 2026 Avrupa Tıbbi Onkoloji Derneği Kongresi'nde sunulduğunu ve New England Journal of Medicine dergisinde yayımlanmasının beklendiğini açıkladı. Long, bu bulguların kanserle mücadelede bağışıklık sisteminin daha özel ve hedefli kullanılmasını sağlayarak temel bir değişim yarattığını belirtti.
Moderna ve Merck iş birliğiyle geliştirilen aşı, ameliyat sonrası nüksü engellemek amacıyla tasarlandı. Süreç, her hastanın tümörünün genetik diziliminin çözümlenmesi ve sağlıklı hücrelerden farklılaştıran 'parmak izi'nin tespit edilmesiyle başlıyor. Bu verilerle hazırlanan aşı, hastanın bağışıklık sistemine kanser hücrelerinin nasıl göründüğüne dair kişiselleştirilmiş bir rehber sunuyor. mRNA teknolojisi sayesinde bu bilgi, vücut hücrelerinin kendisi tarafından iletilerek bağışıklık sisteminin doğru hedefe saldırması sağlanıyor. Bu aşı, Keytruda (pembrolizumab) adlı mevcut immünoterapi ile birlikte kullanılıyor.
Uzmanlar, kanser hücrelerinin bağışıklık sistemini kandırarak normal hücre gibi davranabildiğini, pembrolizumab'ın ise bu yanıltıcı mekanizmayı bozduğunu ancak standart bir ilaç olduğunu vurguluyor. Kişiselleştirilmiş aşı ile kombinasyon, tedavi etkinliğini önemli ölçüde artırıyor. Denemeye dünya genelinden 1.57 merkezde bin 100'den fazla hasta katıldı; tedaviye başladıktan altı ay sonra kansersiz kalan hastalarda risk azalması yüzde 58'e yükseldi. Henüz Avustralya ve ABD'de hasta erişimine açılmayan aşı için düzenleyici onay süreci başladı ve bu süreç birkaç yıl sürebilir.
Avustralya'da her altı saatte bir kişi melanomdan hayatını kaybederken, bu aşı sayesinde çok sayıda yaşam kurtarılabilir. Tıbbi onkolog Alex Menzies, bu teknolojinin yalnızca ileri evre melanomda değil, mevcut tedavilere yanıt vermeyen diğer kanser türlerinde de umut vadettiğini ifade ediyor. Ancak kolorektal ve baş-boyun kanserlerinde yapılan bazı mRNA aşı denemelerinin başarısız olması, mevcut olumlu sonuçların ve kişiselleştirilmiş neoantijen tedavisinin kanser tedavisinde devrim niteliğindeki potansiyelinin ne denli kritik olduğunu daha da gözler önüne seriyor.
