Yarın yapılacak İsrail seçimleri öncesi anketler, Netanyahu ve Eisenkot bloklarının çoğunluğu sağlayamama riskini gözler önüne sererek ülkenin geleceğine dair üç kritik siyasi olasılığı gündeme getirdi.
İsrail'de yarın gerçekleştirilecek genel seçimler öncesinde yayımlanan son anketler, ülkede iktidar değişikliği için kritik öneme sahip üç olasılığı gün yüzüne çıkardı. Araştırmalar, hem mevcut Başbakan Binyamin Netanyahu'nun aşırı sağcı ve Haredi müttefiklerinden oluşan koalisyonunun hem de eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet cephesinin, 120 sandalyeli Knesset'te hükümet kurabilmek için gereken 61 milletvekillik eşiğini aşmakta zorlanacağını gösteriyor.
Son dönemde kamuoyuyla paylaşılan veriler, muhalefet bloğunun 54 ile 56 arasında, Netanyahu liderliğindeki iktidar bloğunun ise yaklaşık 50 sandalye civarında kaldığını ortaya koydu. Bu iki ana blokun dışında, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin toplamda 14 ile 16 milletvekili kazanması bekleniyor.
Anketlerin sandık çıkışlarıyla örtüşmesi halinde, siyasi aktörler karşı tarafın içinden partileri kendi ittifaklarına katmak amacıyla yoğun pazarlıklara girişecek. Kutuplaşmanın derinleştiği bu süreçte bloklar arası geçişlerin zorluğuna dikkat çekilirken, müzakerelerin sonuçsuz kalması durumunda ülkenin karşı karşıya kalabileceği üç temel senaryo öne çıkıyor.
İlk ve en güçlü ihtimal olarak görülen senaryoda, hiçbir blokun çoğunluğu sağlayamaması ve partilerin seçim vaatlerine sadık kalması durumunda meclis feshedilerek seçimin yenilenmesi gündeme gelecek. 2019-2022 döneminde dört yılda beş kez seçime gidilen İsrail'de, bu siyasi kilitlenmenin tekrarlanma riski yüksek görülüyor.
Seçimlerin ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, parti liderleriyle görüşerek başbakan adaylarını değerlendirecek ve büyük olasılıkla en yüksek oyu alan partinin liderine hükümet kurma görevi verecek. Yetkiyi alan lider, ek süre dahil olmak üzere altı hafta içinde koalisyon kuramazsa görev ikinci sıradaki lidere geçecek. Bu liderin de dört haftalık sürede başarılı olamaması durumunda, son çare olarak üç hafta içinde mecliste 61 imzayı toplayan bir grup hükümeti kurulması beklenir. Bu süreçlerin de başarısız olması halinde meclis kapatılacak ve üç ay içinde yeniden seçime gidilecek.
Bu senaryonun gerçekleşmesi durumunda, yolsuzluk suçlamalarıyla karşı karşıya olan Netanyahu fiili olarak başbakanlık görevine devam edecek ve ülkeyi 2027'nin ilk yarısında yapılacak yeni seçimlere kadar taşıyacak. Yaklaşık beş-altı ay daha bu koltukta oturması öngörülen Netanyahu'nun, bu süre zarfında sertleşen politikalarla tansiyonu artıracağı ve yeni seçime daha radikal bir zeminde hazırlanacağı yorumları yapıyor.
Seçim kampanyası boyunca Netanyahu, muhalefetin Arap partileriyle iş birliği yapacağı iddiasını merkeze alırken Likud 'Ya sağ, ya Filistin' sloganını kullanmıştı. Buna karşılık Eisenkot, Arap partileriyle doğrudan koalisyon kurmayacaklarını ve Filistin devletinin kurulmayacağını vurgulayarak kendini savunmaya çalıştı. Muhalefet bloğundaki eski Savunma Bakanı Avigdor Liberman gibi sağcı isimler de Filistinli partilerle aynı masaya oturmayacekleri konusunda kesin tavır sergiledi.
Filistinli partiler tarafında ise Raam lideri Mansur Abbas, 2021'deki gibi koalisyona katılmaya hazır olduklarını açıkladı ancak anketler bu desteğin tek başına yetmeyeceğine işaret ediyor. Hadash, Taal ve Balad'dan oluşan Ortak Liste ise aşırı sağ hükümeti düşürmek amacıyla dışarıdan destek verebileceklerini belirterek kapıyı aralık bıraktı. Eisenkot ve müttefiklerinin mevcut tutumlarını sürdürmeleri halinde bu iş birliği zor görünse de Filistinli partiler mecliste belirleyici bir rol üstlenmeye devam edecek.
Gündemdeki ikinci büyük senaryo ise Netanyahu'nun Temmuz 2026'da dile getirdiği 'ulusal birlik hükümeti' fikri. İsrail basını, Cumhurbaşkanı Herzog'un 2019-2020'deki gibi kısa aralıklarla tekrarlanan seçimlerden kaçınmak için Netanyahu ve Eisenkot'un ortak bir hükümet kurması gerektiği görüşünde olduğunu aktarıyor. Aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir de sık sık Netanyahu'nun kendisini devre dışı bırakmaya çalıştığını iddia ederek bu birlik hükümeti arayışlarına atıfta bulunuyor.
Her iki tarafın da seçim öncesi böyle bir geniş tabanlı hükümeti hedeflemediklerini söylemesine rağmen bu ihtimal tamamen elenmiş değil. Olası bir ortaklıkta, uluslararası kamuoyunda Filistinlilere yönelik ihlallerle anılan Ben-Gvir'in hükümette yer almaması, Smotrich'in durumu ise belirsiz kalması bekleniyor. Eisenkot'un, geçmişte yaşanan siyasi krizler nedeniyle Netanyahu'dan görev süreleri ve 7 Ekim olaylarına dair soruşturmaların durdurulması gibi konularda güvence talep edebileceği öne sürülüyor. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik olası yeni saldırıları, muhalefeti bu tür bir koalisyona ikna etmede etkili olabilir.
Üçüncü ve son senaryo, siyasi kutuplaşmanın mevcut düzeyde kalması ve Filistin politikalarında radikal bir değişikliğin yaşanmaması olarak öne çıkıyor. İktidar ve muhalefet temsilcilerinin söylemleri, yarınki seçimlerden sonra Filistinlilere yönelik baskının farklı biçimlerde de olsa devam edeceğine işaret ediyor. Muhalefetin iktidara gelmesi durumunda baskının şiddetinin azalabileceği ancak yöntemlerin değişerek süreceği değerlendirilirken, aşırı sağcı bir hükümetin yeniden kurulması halinde ise saldırıların ve baskıların daha da yoğunlaşacağı öngörülüyor.
