Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 22 Eylül Salı günü Birleşmiş Milletler'in 81. Genel Kurulu'nda dünyaya seslenmek üzere 16'ncı kez konuşma yapacak. 2005'ten itibaren 'daha adil bir dünya' vizyonunu savunan Erdoğan, bu hitabıyla küresel vicdanın sesi olmaya devam edecek.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2005 yılında başbakanlığı döneminde katıldığı BM 60. Genel Kurulu ile başlayan süreçte, uluslararası kuruluşun daha demokratik, şeffaf ve tüm üye devletlerin iradesini yansıtan bir yapıya kavuşması gerektiğini vurguladı. İlk konuşmasında, BM'nin uluslararası uyuşmazlıkların çözüm merkezi ve dünya barışının güvencesi olarak saygınlığını koruması gerektiğini belirten Erdoğan, terörle mücadeleye de dikkati çekerek sınırlar tanımayan terör eylemlerinin insanlığa yönelik bir suç olduğunu ifade etti. Terörün acısını bizzat yaşamış bir ülkenin lideri olarak dayanışma ve iş birliği çağrısında bulundu.
Yıllar içindeki konuşmaları, Türkiye'nin dış politika anlayışındaki değişimi ve küresel meselelere bakış açısını yansıtan önemli bir arşiv niteliği taşıyor. Erdoğan, 2009'daki 64. Genel Kurul'da BM'nin reforme edilmesinin zorunluluğunu vurgulayarak, temsil yeteneği güçlendirilmiş, adil ve etkin birleşmiş bir yapının küresel istikrara daha fazla katkı sağlayacağına inandığını dile getirdi. Güvenlik Konseyi reformu yapılmadığı sürece BM sistemindeki değişimin tamamlanmış sayılamayacağını savundu.
2011'deki 66. Genel Kurul'da Suriye, Libya, Somali ve Filistin gibi bölgesel krizlere odaklanan Erdoğan, Azerbaycan'ın toprak bütünlüğüne yönelik mesajlar vererek Karabağ sorununa acil çözüm bulunması gerektiğini belirtti. 2014 yılında ise 'Dünya beşten büyüktür' sloganıyla BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinin veto yetkisiyle küresel kararları tekellerine almasını eleştirdi. Erdoğan, Filistin ve Suriye'deki krizlerde BM'nin etkisiz kalmasının küresel vicdanı yaraladığını ve sistemin acil reforme ihtiyacı olduğunu vurguladı.
2016'da 15 Temmuz darbe girişiminin hemen ardından kürsüye çıkan Erdoğan, FETÖ'nün yalnızca Türkiye'yi değil, varlık gösterdiği 170 ülkeyi de tehdit ettiğini belirterek dost ülkeleri bu yapıya karşı uyardı. Sonraki yıllarda DEAŞ ve PKK ile mücadele süreçlerini uluslararası gündeme taşıyarak terörle mücadelenin küresel barış açısından önemine dikkat çekti. 2018'deki 73. Genel Kurul'da ise BM'nin insanlığın beklentilerini karşılamaktan uzaklaştığını, Güvenlik Konseyi'nin sadece beş üyenin çıkarlarına hizmet ettiğini ve zulme seyirci kaldığını eleştirdi. Türkiye'nin mazlum Filistinlilerin yanında olmaya ve Kudüs'ün statüsünü korumaya devam edeceğini vurguladı.
2019'da Bodrum'da hayatını kaybeden Aylan bebeğinin fotoğrafını göstererek düzensiz göç krizini dünya liderlerinin gündemine getiren Erdoğan, 2023 ve 2024'te ise İsrail'in Filistin'e yönelik saldırılarına odaklandı. İsrail'in yayılmacı haritasını kürsüden gösteren Erdoğan, uluslararası hukukun çiğnenmesine tepki gösterdi. 1947'den bu yana İsrail'in topraklarını genişletirken Filistin'in küçüldüğünü ve BM kararlarının uygulanmadığını vurgulayarak, alınan kararların etkisiz kalması durumunda adaletin nerede temerküz edeceği sorusunu sordu.
Erdoğan, eleştirilerinin yanı sıra çözüm üreten lider kimliğiyle de öne çıktı. Rusya-Ukrayna Savaşı sırasında İstanbul Mutabakatı ile kurulan Karadeniz Tahıl Koridoru'nu BM'nin son yıllardaki en büyük başarısı olarak niteledi. Tahıl sevkiyatının sürdürülmesinin dünyaya güven aşıladığını ve müzakerelerin sonuç verebileceğini kanıtladığını belirtti. 2023'teki 78. Genel Kurul'da da terörle mücadele, ırkçılık ve Doğu Akdeniz konularını gündeme taşıyan Erdoğan, Kıbrıs meselesinde KKTC'nin bağımsızlığının tanınmasını talep etti. Ayrıca Karabağ'ın Azerbaycan toprağı olduğunu vurgulayarak Ermenistan'ı Zengezur Koridoru'nun açılması başta olmak üzere verdiği sözleri tutmaya çağırdı.
2024'te 79. Genel Kurul'da 14'üncü kez konuşan Erdoğan, İsrail'in saldırılarına karşı durma çağrısında bulunarak 1967 sınırları temelinde başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin Devleti'nin kurulmasının artık ertelenemez olduğunu söyledi. BM'nin giderek işlevsizleştiğini belirten Erdoğan, 'Dünya Beşten Büyüktür' ilkesine olan ihtiyacın arttığını vurguladı. 22 Eylül'de yapılacak 16'ncı hitapta, Kıbrıs, Doğu Akdeniz, iklim krizi ve İslam düşmanlığı gibi konuların yanı sıra günümüzün yeni küresel tehditlerine dair çözüm önerileri paylaşılması bekleniyor. Erdoğan, New York ziyaretinde ikili görüşmelerin yanı sıra 23 Eylül'de BM Genel Sekreteri İklim Etkinliği'nde de bir konuşma gerçekleştirecek.
