Orta Doğu'daki tansiyonun enerji maliyetlerini artırması ve merkez bankası yetkililerinin faiz artışı sinyalleri, haftanın son işlem gününde teknoloji hisselerindeki karlılık endişeleriyle birleşerek küresel piyasalarda satış baskısını derinleştiriyor.
Küresel mali piyasalar, çok sayıda farklı alanı kapsayan kritik gelişmelerin etkisi altında işlem görüyor. Yatırımcıların yönünü belirleyen başlıca faktörler arasında Orta Doğu'daki siyasi çalkantılar, enflasyon dinamikleri, para politikası beklentileri ve uzun vadeli tahvil faizlerindeki yükseliş yer alıyor. Bu genel çerçeveye ek olarak, özellikle yapay zeka sektöründeki şirketlerin sürdürülebilir kârlılığına dair belirsizlikler, piyasalardaki dalgalanmayı artırıcı bir rol oynuyor. ABD merkezli OpenAI'ın hedeflenen gelir rakamlarına ulaşma kapasitesine ilişkin şüpheler, teknoloji hisselerinde fiyat baskısına yol açtı.
Bu endişelerle birlikte, OpenAI ile büyük ölçekli anlaşmaları bulunan Oracle'ın hisseleri yüzde 5,5 oranında değer kaybederken, yapay zeka ekosistemindeki diğer şirketlerde de düşüşler yaşandı. Uzmanlar, önümüzdeki haftalarda yoğunlaşacak bilanço döneminde açıklanacak finansal verilerin, yapay zeka ve teknoloji sektöründeki gidişatı belirlemede kilit öneme sahip olacağını vurguluyor. Şirketlerin kârlılık oranları ve büyüme projeksiyonlarının, yatırımcıların portföy kararlarını doğrudan etkilemesi bekleniyor.
Jeopolitik gerilimler, merkez bankalarının para politikalarını da şekillendirmeye devam ediyor. ABD ile İran arasındaki arabuluculuk görüşmeleri sürse de, bölgedeki tansiyon petrol fiyatlarına yansımaya devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, önceki gün savaşın sona erdirilmesi için İran ile anlaşma istemediğini ifade etmiş, ancak dün 3 Kasım'daki ara seçimlere kadar İran'a yönelik herhangi bir saldırı planlanmadığını duyurmuştu. Trump, Tahran ile yürütülen görüşmelerin verimli geçtiğini, İran'ın ekonomik ve askeri açıdan zor bir durumda olduğunu ve Hürmüz Boğazı'nın günlük milyonlarca varil petrol taşımacılığında hayati önem taşıdığını belirtti.
Trump'ın bu açıklamaları, Hürmüz Boğazı'nda gemilere yönelik olası tehditler ve ABD kıyılarını etkileyen kasırga kaynaklı tedarik aksamalarıyla birleşerek enerji arzı endişelerini tırmandırdı. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı dün 104 dolar seviyesinin üzerine çıkarken, yeni işlem gününde yüzde 1,4'lük bir düşüşle 102,8 dolar seviyesine geriledi. Enerji maliyetlerindeki bu hareketlilik, enflasyon riskleri açısından yakından izlenirken, Fed yetkililerinin açıklamaları da piyasaların odağında kaldı.
Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, İstanbul Ekonomi Forumu'ndaki konuşmasında, ekonomik verilerin olumlu seyrinin devam etmesi halinde enflasyonun yüzde 2 hedefine daha hızlı ulaşması için ek faiz artışları gerekebileceğini ifade etti. Waller, faiz artışlarının illa art arda toplantılarda yapılmasına gerek olmadığını ancak makul bir zaman diliminde gerçekleştirilmesi gerektiğini vurguladı. Benzer bir duruşu St. Louis Fed Başkanı Alberto Musalem de sergileyerek, enflasyonu hedefe çekmek için para politikasının daha da sıkılaştırılması gerektiğini savundu.
Mevcut piyasa koşullarında tahvil piyasalarındaki satıcılı seyir, ABD Hazine Bakanlığı'nın 6 milyar dolara kadar uzun vadeli tahvil geri alımına gitmesiyle kısmen yumuşadı. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, dün yaklaşık 5 baz puanlık düşüşle yüzde 5,24'e gerilerken, yeni günde yüzde 5,22 seviyesinde işlem görüyor. Dolar endeksi dün yüzde 0,1 düşüşle 102,1 puana inerken, bugün de benzer oranda azalarak 102 seviyesine indi. Doların zayıflaması ve tahvil faizlerindeki gerileme, altın fiyatlarını destekledi; altının onsu yüzde 1,2'lik artışla 4.184 dolara yükseldi.
ABD borsalarında karışık bir tablo oluştu; S&P 500 endeksi yüzde 0,47, Nasdaq yüzde 1,25 değer kaybederken, Dow Jones endeksi yüzde 0,10 prim yaptı. Vadeli kontratlar ise güne pozitif bir başlangıç yaptı. Avrupa tarafında, bölge tahvil piyasalarındaki satış baskısı ve artan enerji maliyetleri etkisiyle borsalar geriledi. İngiltere FTSE 100 yüzde 0,16, İtalya FTSE MIB 30 yüzde 1,35, Almanya DAX 40 yüzde 1,18 ve Fransa CAC 40 yüzde 0,51 düştü. Avrupa vadeli kontratları da güne alıcılı başladı.
İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey, TCMB'nin düzenlediği forumda küresel finansal sistemin dirençli olduğunu ancak rehavete kapılmamanın önemini vurguladı. Bailey, büyük şoklara karşı hazırlıklı olunması gerektiğini, Orta Doğu çatışmasının yarattığı belirsizliğin büyüme, enflasyon ve faiz oranlarını etkilediğini, ayrıca devlet tahvil ve kredi piyasalarındaki kırılganlıkların su yüzüne çıkabileceğini belirtti. Yapay zekaya dayalı finansmanın hızla büyümesinin yeni riskler doğurduğunu, ancak yapay zekanın büyüme katkısının giderek daha görünür hale geldiğini ekledi.
Almanya'da açıklanan veriler, ihracatın ağustosta aylık bazda yüzde 0,8 azalarak beklentilerin altında kaldığını gösterdi. İthalatın yüzde 0,9 artmasıyla dış ticaret fazlası 19,5 milyar avroya geriledi ve ABD'ye ihracat yüzde 6,3 düştü. Buna karşın Alman hükümeti, sonbahar dönemi raporunda bu yıla yönelik büyüme tahminini yüzde 0,5'ten yüzde 1,3'e yükseltti. Asya piyasalarında ise artan enerji maliyetleri ve yapay zeka kârlılığına dair sorgulamalar risk iştahını zayıflatıyor. Japonya'da teknoloji hisseleri düşerken, Çin ve Hong Kong merkezli altın maden şirketleri yükseldi.
Asya kapanışında Japonya Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Çin Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,6 gerilerken, Hong Kong Hang Seng endeksi yüzde 1,2 değer kazandı. Güney Kore piyasaları tatil nedeniyle kapalıydı. Japonya'da hanehalkı harcamaları ağustosta yıllık bazda yüzde 3,1 azaldı. Türkiye'de Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, dünkü işlemlerde yüzde 0,75 artışla 12.213,58 puandan kapandı. VİOP'taki BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat yatay seyretti. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TEFAS'a açık 17 fonun tasfiye edildiğini ve 43 bin katılımcının paralarının bankalarına transfer edildiğini açıkladı. Dolar/TL paritesi dünü 49,2630'dan kapatırken, bugün yüzde 0,2 artışla 49,3420'den işlem görüyor. Analistler, bugün yurt içinde sanayi üretimini, yurt dışında ise Japonya makine siparişleri, ABD Michigan tüketici güven endeksi ve enflasyon beklentilerini takip edeceklerini, BIST 100'de 12.300 ve 12.400 puanın direnç, 12.100 ve 12.000 puanın destek seviyeleri olduğunu belirtiyor.
