Jeopolitik riskler ve iklim krizinin baskısı altında kalan tarım sektörüne verilen devlet yardımları, 2025'te 950 milyar doları aşarak tüm zamanların rekorunu kırdı.
Ekonomik belirsizlikler, jeopolitik gerilimler ve iklim kaynaklı ekstrem hava olaylarının baskısı altında kalan küresel tarım sektörüne yönelik devlet yardımları, 2025 yılında 950 milyar doların üzerine çıkarak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından yayımlanan 'Tarımsal Politikaların İzlenmesi ve Değerlendirilmesi' raporu, bu alandaki güncel verileri ortaya koydu. Mısır ve Peru'nun da ilk kez yer aldığı 56 ülkeyi kapsayan çalışma; üretici ve tüketici etkileri, verimlilik ile sektörel dayanıklılık konularını mercek altına aldı.
Verilere göre, tarımsal desteklerin üretim değerine oranı 2023'teki yüzde 17,6'dan 2025'te yüzde 19,1'e yükselerek uzun süredir devam eden düşüş trendini tersine çevirdi. Gelişmekte olan ülkelerde bu artışın ana kaynağı piyasa fiyatı destekleri olurken, OECD ülkelerinde ise doğal afetler nedeniyle yapılan olağanüstü bütçe ödemeleri öne çıktı. Raporda, fiyat mekanizmasını bozan bu politikaların çiftçilerin piyasa koşullarına uyum sağlama kapasitesini kısıtladığına dikkat çekildi.
2023-2025 döneminde çiftçilere sağlanan ortalama yıllık desteğin 661 milyar dolar olduğu belirlendi. Ancak ülkeler arasındaki dağılımda ciddi eşitsizlikler gözlendi. Gelişmekte olan ekonomilerin, dünya fiyatlarından sapmaları yaratan politikalara daha sık başvurduğu ve bunun tarımsal sistemin esnekliğini zayıflattığı ifade edildi. Ayrıca, uygulanan desteklerin bazı ürünlerin yurt içi fiyatlarını uluslararası seviyelerin üzerine taşıyarak tüketicilerin satın alma gücünü olumsuz etkilediği kaydedildi.
Toplam desteklerin yaklaşık yarısının, üretim ve ticaret üzerinde en yüksek bozucu etkiye sahip yöntemlerden oluştuğu tespit edildi. Tarımsal altyapı, Ar-Ge ve inovasyon gibi genel hizmetlere ayrılan kamu harcamalarının yıllık ortalama 118 milyar dolar olduğu raporda, bu yatırımların sektörün dönüşüm ihtiyacını karşılayamadığı uyarısı yapıldı.
Hürmüz Boğazı'ndaki olası kapanışın girdi maliyetleri ve ürün piyasaları üzerindeki baskı yarattığı belirtilirken, 2025-2026 döneminde iklim felaketlerine karşı 30'dan fazla acil müdahale planlandığı aktarıldı. OECD, desteklerin çevresel hedeflerle ilişkisinin hâlâ zayıf kaldığını vurgulayarak; kaynakların fiyat manipülasyonlarından ziyade, inovasyon, risk yönetimi ve ölçülebilir çevresel sonuçlara dayalı daha hedefli politikalara kaydırılmasını önerdi.
