Avrupa Komisyonu'nun 'net sıfır' hedefi doğrultusunda izlediği enerji politikaları, küresel krizler ve kuraklık gibi beklenmedik gelişmelerle karşı karşıya kalıyor. Bu durum, AB'nin yüksek fiyatlarla LNG ithal etmesine neden olarak, özellikle gelişmekte olan ülkelerde ekonomik baskıyı ve arz dengesizliğini artırıyor.
Avrupa Birliği, dünyanın ilk iklim nötr kıtası olma vizyonuyla yola çıkmış ve sera gazı emisyonlarını azaltmaya dayalı detaylı bir strateji belirlemişti. Ancak hesaplanan senaryolar, yaşanılan gerçeklikten farklılaştı. Öngörülemeyen kuraklıklar, küresel krizler ve çatışmalar, AB'nin kırılgan dengeyi temel alan planlarını ciddi şekilde sarsarak beklenmedik sonuçlar doğurdu.
II. Dünya Savaşı sonrası inşa edilen istikrarın sağladığı güvenle hareket eden AB, Rus askeri varlığının Ukrayna sınırlarına dayanmasıyla ilk büyük şoku yaşadı. Henüz pandemi döneminin ekonomik etkilerini atlatmaya çalışan blok için savaşın patlak vermesi, mevcut enerji planlarını kökten değiştirdi. Sadece bu çatışma değil; İran-ABD-İsrail gerilimleri, Hürmüz Boğazı'ndaki olası kapanış riskleri ve Avrupa'yı vuran kuraklık da tabloyu karmaşıklaştıran diğer faktörler arasında yer alıyor. Bu zorlu koşullar altında AB, Türkiye'nin benimsediği çeşitlendirilmiş enerji stratejisini değil, hidrokarbon açığını büyük ölçüde sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatıyla kapatmaya odaklandı.
Bu yaklaşım, AB'nin kendi ihtiyacını karşılamaya çalışırken küresel piyasalarda yarattığı etkiyi göz ardı etmesi anlamına geliyor. Hidrokarbon açığı, bir bölgenin tükettiği petrol, gaz ve kömürün yerli üretimden fazla olması durumunu ifade eder ve genellikle dışa bağımlılığın göstergesidir. Avrupa Komisyonu, İran-ABD-İsrail krizinin 2026 Ekim'inde başlayacak kış sezonundan önce çözüleceği varsayımıyla hareket etmiş ve düşük fiyatlı gazla depolarını doldurmayı planlamıştı. Ancak krizin devam etmesi ve Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlikler, bu varsayımı geçersiz kıldı. Halihazırda yüzde 65 civarında olan gaz depolarının kış öncesi yüzde 90'ın üzerine çıkarılması zorunluluğu, AB'yi acil önlemler almaya itti.
AB, LNG üreticisi ülkelere, mevcut sözleşmelerini iptal ettirmeleri karşılığında daha yüksek fiyatlar teklif ederek ve cezai yaptırımları üstleneceği taahhüdünde bulundu. Bu hamle, tedarikçilerin AB piyasasına yönelmesine ve küresel LNG arzının yeniden dağıtılmasına neden oldu. Bu süreç, 'Küresel Güney' olarak adlandırılan, Batı merkezli ekonomik ve siyasi düzenin dışında kalan gelişmekte olan ülkeleri ciddi bir çıkmaza sürükledi. Bu ülkeler, AB'nin sahip olduğu siyasi ağırlık ve finansal esnekliğe sahip olmadığı için, uzun vadeli ve düşük maliyetli sözleşmelerle enerji ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyordu.
AB'nin acil ihtiyaçlarını karşılamak için uyguladığı 'yüksek fiyat politikası', Güney Asya ve Sahra Altı Afrika gibi bölgelerde enerji maliyetlerini tavan yaptırdı. Bu durum, söz konusu coğrafyalarda yoksulluğu derinleştirirken, tarım ve gıda fiyatlarının yükselmesine, temel enerji erişiminin zorlaşmasına ve çevresel sürdürülebilirliğin bozulmasına yol açıyor. Uzmanlar, bu krizin çözümü için henüz net bir formül bulamamış olsa da, AB'nin bu ülkelerde yenilenebilir enerji yatırımlarını desteklemek amacıyla faizsiz kredi mekanizmaları sağlaması gerektiği yönünde bir konsensüs oluşuyor. Aksi takdirde, 450 milyonluk AB nüfusunun yeşil enerji hedeflerine odaklanırken, milyarlarca insanın yaşam koşullarının ve ekonomik refahının daha da gerilemesi kaçınılmaz görünüyor.
