22-28 Eylül tarihleri arasında New York'ta düzenlenecek 81. BM Genel Kurulu'na 150'den fazla devlet başkanı katılacak. Gündemde Gazze, Rusya-Ukrayna savaşı, iklim değişikliği ve Antonio Guterres'in son açılış konuşması yer alıyor.
193 üyeli Birleşmiş Milletler'in New York merkezindeki Genel Kurulu, bu yıl 22 ile 28 Eylül tarihleri arasında yüksek düzeyli haftasını gerçekleştirecek. Dünyanın önde gelen diplomatik platformlarından biri olan bu oturumlarda, ülkelerin liderleri ve dışişleri bakanları küresel sorunları değerlendirmek amacıyla bir araya gelecek. 81. oturumda, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in açılış konuşmasını son kez yapması dikkat çekerken, başkanlık görevini Bangladeş Dışişleri Bakanı Khalilur Rahman üstlenecek.
Geleneksel olarak Brezilya, başkanların ardından ilk konuşmayı yapacak; onu ise ev sahibi ülke ABD takip edecek. Türkiye'yi temsilen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ilk günün dördüncü konuşmacısı olarak kürsüye çıkacak. Erdoğan, bu katılımıyla birlikte 16'ncı kez BM Genel Kurulu'na hitap etmiş olacak. 'Güveni Yeniden Tesis Etmek, Dönüşümü Yönetmek: Herkes İçin Sonuç Üreten BM' temasıyla toplanan kurula, 150'den fazla devlet ve hükümet başkanı ile çok sayıda üst düzey yetkilinin iştirak etmesi öngörülüyor.
Liderlerin gündeminde, artan jeopolitik gerilimler, devam eden çatışmalar ve ekonomik eşitsizlikler karşısında uluslararası kurumların etkinliğinin artırılması ile çok taraflı sistemin güçlendirilmesi başlıca yer tutacak. İklime yönelik adımlar, sürdürülebilir kalkınma hedefleri, yapay zeka, küresel sağlık, nükleer silahsızlanma ve uluslararası güvenlik gibi konular da konuşmaların ve ikili görüşmelerin odağında olacak. Ayrıca, Kalkınma Hakkı Bildirgesi'nin 40. yılı, deniz seviyesi yükselmesi ve gelecek salgınlara hazırlık gibi meseleler için özel üst düzey toplantılar planlanıyor.
Diplomatik gündemin en kritik başlıklarından biri, dünyada süregelen çatışmalar olacak. Gazze'deki durum, İran'a yönelik saldırılar, Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer serbestisi, Rusya-Ukrayna Savaşı, Kıbrıs meselesi, Sudan'daki insani kriz, Myanmar ve Haiti'deki gelişmelerin masaya yatırılması bekleniyor. Öte yandan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya karşı Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) 2024'te çıkardığı tutuklama emrinin uygulanıp uygulanmayacağı büyük merak konusu. New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, şehir yasaları çerçevesinde hareket edeceklerini ancak bağımsız yasal yetkisinin bulunmadığını, bu adımın federal hükümetin sorumluluğunda olduğunu belirtti. ABD yönetimi ise Netanyahu'nun kesinlikle tutuklanmayacağı sinyalini verirken, BM Genel Kurulu'nda konuşma yapması beklenen Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve heyetinin vize başvuruları bir kez daha reddedildi.
Bu toplantı, görev süresi 31 Aralık 2026'da dolacak olan Genel Sekreter Antonio Guterres için de son derece önemli. Guterres'in, değişen küresel dengeler ve krizler karşısında çok taraflı işbirliğinin önemini vurgulaması ve BM Şartı'na bağlılık ile diyalog çağrısında bulunması öngörülüyor. Yeni BM Genel Sekreteri'nin 1 Ocak 2027'de göreve başlaması planlanırken, Genel Kurul süresince yürütülen diplomatik istişarelerin, gelecek dönemdeki liderlik seçimi açısından belirleyici olması bekleniyor.
