Osmanlı saraylarının zengin koleksiyonlarında yer alan, aralarında 16. yüzyıl Safevi dönemine ait parçaların da bulunduğu tarihi seccadeler, uzman ekip tarafından restore edilerek sergilenmeye hazır hale getiriliyor.
Beşiktaş’taki Yıldız Şale Köşkü’nde faaliyet gösteren Milli Saraylar Halı Restorasyon ve Konservasyon Atölyesi’nde, Topkapı Sarayı koleksiyonuna ait altı tarihi seccadenin bakım ve onarım süreci başarıyla sona erdi.
Atölyede görev yapan halı restoratörü Sadi Öztürk, yürütülen projeler ve tarihi dokumaların korunma süreçleri hakkında detaylı bilgi verdi. Öztürk, sekiz kişilik bir ekip olarak Topkapı, Dolmabahçe, Beylerbeyi ve Yıldız sarayları ile çeşitli kasır ve köşklerdeki el dokuması tarihi halıların restorasyon çalışmalarını üstlendiklerini vurguladı.
Şu an atölyede bulunan altı Topkapı Sarayı seccadesinin üçünün, 16. yüzyılda Safevi topraklarında dokunup saraya hediye edildiğini belirten Öztürk, bu eserlerin üzerindeki yazı programlarına dikkat çekti. Öztürk, seccadelerde Bakara, Nur ve Fetih surelerinden ayetlerin, Ali isminin ve Şii şehadet ifadesinin yanı sıra Kelime-i Tevhid’in yer aldığını, kenar kısımlarında ise çeşitli isimlerin işlendiğini aktardı.
Eserlerin dokuma kalitesi, renk uyumu ve işçilik açısından son derece değerli olduğunu vurgulayan uzman, bu hassas yapıların günümüze kadar ulaşmasının büyük önem taşıdığını ifade etti. Ayrıca seccadeler arasında 16. yüzyılda Bergama’da dokunan, alt kısmında anahtar deliği motifi bulunan ve Rönesans dönemine ait resimlerde de yer almış özel bir örneğin de bulunduğunu bildirdi.
Konservasyon işlemlerinin tamamlanan altı eserin sergilenmek üzere özel panolara sabitlendiğini kaydeden Öztürk, bu eserlerin Topkapı Sarayı’na, iki ipek halının ise Yıldız Sarayı’na gönderileceğini açıkladı. Sergileme sürecinin müzecilik kurallarına uygun şekilde, eserlerin ait olduğu odalarda gerçekleştirileceği belirtildi.
Tarihi dokumalar atölyeye ulaştığında önce detaylı bir tespit çalışması yapılıyor; eserin durumuna göre konservasyon veya restorasyon yöntemlerinden biri uygulanıyor. Öztürk, dayanıklılığı düşük olan eserlerde sadece mevcut yapının korunmasını amaçlayan konservasyon yapıldığını, hiçbir tamamlama işlemi uygulanmadığını vurguladı.
Restorasyon sürecinde ise eksik bölümlerin, eserin özgün dokusuna, iplik türüne ve rengine uygun şekilde hazırlanan malzemelerle onarıldığını dile getiren Öztürk, atkı, çözgü ve ilmeklerin orijinal desenle uyumlu biçimde işlendiğini açıkladı. Restorasyonun konservasyona kıyasla daha uzun sürdüğünü, büyük boyutlu eserlerde bu sürenin bir ile bir buçuk yıl arasında değişebildiğini ekledi.
Atölyede sadece seccadeler değil; Dolmabahçe Sarayı’na ait Gördes ve şal desenli halılar ile Beylerbeyi ve Yıldız saraylarına ait çeşitli tarihi dokumalar üzerinde de çalışmalar devam ediyor. 2007’de Hereke’de kurulan ve 2011’de Yıldız Şale’ye taşınan bu atölyede, saray koleksiyonlarındaki tarihi dokumaların gelecek nesillere aktarılması hedefleniyor.
