Dünya Meteoroloji Örgütü, yükselen sıcaklıklar ve orman yangınlarının yarattığı çevresel kirliliğin, uluslararası hava kalitesi iyileştirme projelerini ve hem insan hem de ekosistem sağlığını koruma girişimlerini ciddi şekilde zayıflatabileceği konusunda uyarıda bulundu.
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), iklim ile hava kalitesi arasındaki karmaşık ilişkileri ele alan kapsamlı bir raporu kamuoyuyla paylaştı. Belgede, yükselen sıcak hava dalgaları ve kontrol altına alınamayan orman yangınlarından kaynaklanan kirliliğin, küresel ölçekte hava kalitesini düzeltmeye yönelik politikaların etkinliğini düşürebileceği ve insan sağlığı ile ekosistemlerin korunmasını zorlaştırabileceği açıkça vurgulandı.
Raporda, ince partikül madde ve yüzeye yakın ozon gibi bilinen kirleticilerin yanı sıra, ekosistemler üzerinde potansiyel zararları olmasına rağmen yeterince izlenemeyen siyah karbon ve mikroplastikler gibi aerosollerin takibinin güçlendirilmesi gerektiği belirtildi. Hava kalitesi ve iklimin birbirinden bağımsız ele alınamayacağı gerçeğine dikkat çeken WMO, bu alanlarda koordineli ve birbirini tamamlayan politikaların hayata geçirilmesinin kritik önem taşıdığını ifade etti.
PM2.5 olarak adlandırılan ince partikül maddenin, akciğer dokusuna ve kan dolaşımına kadar nüfuz edebilmesi nedeniyle ciddi sağlık riskleri taşıdığına işaret edilen metinde, bu kirleticinin sanayi, tarım, ısınma, ulaşım, orman yangınları ve toz fırtınaları gibi çok çeşitli kaynaklardan salındığı kaydedildi. Verilere göre, son yıllardaki eğilimlerle uyumlu şekilde 2025 yılında Kanada'nın kuzey bölgeleri, Rusya'nın bazı kesimleri ve Batı-Orta Afrika'da yoğunlaşan yangınlar nedeniyle PM2.5 seviyeleri uzun vadeli ortalamanın üzerinde seyretti.
Öte yandan, insan kaynaklı emisyonlardaki düşüşü yansıtan veriler, 2025'te Çin'de PM2.5 seviyelerinin uzun vadeli ortalamanın altında kalmaya devam ettiğini gösterirken; Hindistan'da biyokütle yakımı ve diğer kirlilik kaynakları nedeniyle ortalamanın üzerindeki değerlerin sürdüğü belirtildi. Raporda, aşırı orman yangınlarının dumanının yüksek toksikite nedeniyle büyük sağlık krizlerine yol açtığı ve 1990'lardan bu yana küresel çapta üç kat arttığı, 2010-2018 döneminde yılda yaklaşık 100 bin ek ölüme neden olduğu ancak bu sayının muhtemelen bir alt tahmin olduğu bilgisi paylaşıldı.
Aşırı yangınlara zemin hazırlayan hava koşullarının gelecekte daha sık yaşanacağının öngörüldüğü raporda, Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) belirlediği hava kalitesi standartlarına uyum sağlamanın giderek zorlaştığına dikkat çekildi. Ayrıca, yer seviyesindeki ozon kirliliğinin sıcak hava dalgalarıyla birlikte tarım, ekosistemler ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin arttığı, uzun süreli maruziyetin özellikle solunum yolu hastalıkları üzerinden erken ölümlere yol açma potansiyeli taşıdığı ve gelecekte bu risklerin yoğunlaşacağının altı çizildi.
