Antik tortul kayaçlardaki izlerin incelenmesiyle şiddetli fırtınaların 405 bin yıllık periyotlarla tekrarladığı ortaya çıktı. Bu doğal ritmin, Venüs ve Jüpiter'in Dünya'nın yörüngesi üzerinde yarattığı uzun vadeli çekim etkilerinden beslendiği düşünülüyor.
Dünya'nın atmosferik olayları, günlük ve mevsimsel döngülerin çok ötesinde, milyonlarca yıl süren jeolojik ritimlere sahip olup tamamen rastgele bir şekilde ilerlememektedir.
Çin Petrol Arama ve Geliştirme Araştırma Enstitüsü'nden jeolog Shuyuan Shi'nin öncülük ettiği ekip, kadim kayaçlarda gizli kalmış fırtına izlerini analiz ederek gezegenin atmosferik geçmişine ait çarpıcı bir düzeni gün yüzüne çıkardı. Elde edilen bulgular, şiddetli fırtınaların yaklaşık 405 bin yılda bir tekrarlanan keskin bir artış ve azalış eğrisi izlediğini göstermektedir.
Güçlü fırtınaların yarattığı dev dalgalar ve akıntılar, deniz tabanındaki kum, çamur ve mil parçacıklarını sürükleyerek yeni tortul katmanlar oluşturur. Zaman içinde taşlaşan ve jeolojide 'tempestit' olarak adlandırılan bu yapılar, yüz milyonlarca yıl önce yaşanan fırtınaların şiddetini belgeleyen somut kanıtlar niteliğindedir.
Çalışma, yarım milyar yıl öncesine ait antik tropik deniz kalıntılarını barındıran Çin'deki Siçuan Havzası'nda gerçekleştirildi. Ekip, siklostratigrafi yöntemi ve kimyasal verileri kullanarak tortul kayaçlardaki desenleri gezegenin yörünge hareketleriyle ilişkilendirdi. Yaklaşık 24 milyon yıllık bir jeolojik geçmişin yeniden oluşturulduğu bu süreçte, her biri 405 bin yıl süren 59 farklı döngü tespit edildi; fırtına izlerinin bu döngülerin en yoğun olduğu dönemlerde arttığı görüldü.
Belirlenen 405 bin yıllık periyodun, 'Milankoviç döngüleri' olarak bilinen ve Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesindeki periyodik değişimlerle tam olarak örtüştüğü anlaşıldı. Dünya'nın hafif eliptik yörüngesinin basıklık derecesi, özellikle Venüs ve Jüpiter'in kütle çekim etkisiyle zaman içinde dalgalanma göstermektedir.
Yörünge şeklindeki bu değişiklikler, Dünya'nın yıllık aldığı toplam güneş enerjisini çok azaltmakla birlikte, ışığın mevsimsel dağılımını doğrudan etkilemektedir. Bilim insanları, sıcak iklim koşullarına sahip Kambriyen döneminde bu yörüngesel değişimlerin tropik okyanusların ısınmasını periyodik olarak tetiklediğini ve deniz-atmosfer arasındaki enerji aktarımını hızlandırarak çok daha şiddetli fırtınaların oluşumuna zemin hazırladığını öne sürmektedir.
Araştırma ekibi, fırtına etkinliği ile yörünge döngüleri arasındaki ilişkinin kesin olarak kanıtlanmadığı konusunda temkinli davranmaktadır. Deniz seviyesi değişimleri, tortu birikim koşulları ve kayaçların korunma durumu gibi faktörlerin gözlemlenen desenler üzerinde etkili olabileceği belirtilmektedir. Ayrıca, bugünkü iklim koşullarının Kambriyen dönemden büyük farklılıklar göstermesi nedeniyle, söz konusu 405 bin yıllık fırtına döngüsünün günümüzde de aynı mekanizmayla işleyip işlemediği belirsizliğini korumaktadır.

















