Uluslararası Adalet Divanının (UAD) Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara (Rohingya) karşı soykırım suçu işlediğine hükmetmesi, çok sayıda ülke, uluslararası kuruluş ve insan hakları örgütü tarafından memnuniyetle karşılandı.
Birleşmiş Milletlerin (BM) yargı organı olan UAD'nin Gambiya'nın açtığı davada Myanmar'ı soykırımdan sorumlu tutmasının ardından, uluslararası toplumdan kararın uygulanması ve sorumluların hesap vermesine yönelik çağrılar geldi.
İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, kararı tarihi bir gelişme olarak nitelendirerek, Myanmar'ın Londra'daki Askeri Ataşesi'ni sınır dışı etme kararı aldıklarını bildirdi.
Myanmar'ın Londra Büyükelçiliği Maslahatgüzarı'nı Dışişleri Bakanlığına çağırdıklarını belirten Miliband, kararın görüşülmesi amacıyla BM Güvenlik Konseyinin acilen toplanması çağrısında bulundu.
Davayı açan Gambiya'nın Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamada ise karar uluslararası adalet açısından tarihi bir gelişme olarak nitelendirilerek, Myanmar'a kararı gecikmeksizin uygulama çağrısı yapıldı.
Gambiya Adalet Bakanı ve Başsavcısı Dawda Jallow, Lahey'de gazetecilere yaptığı açıklamada, kararın Arakanlı Müslümanlar için bir zafer olduğunu söyledi.
Hollanda Dış Ticaret Bakanı Sjoerd Sjoerdsma, parlamentoda yaptığı konuşmada, kararı Arakanlı Müslümanlara karşı işlenen suçlarda hesap verebilirlik açısından önemli bir adım olarak nitelendirdi. Sjoerdsma, Myanmar'daki askeri yönetime kararı uygulama çağrısında bulundu.
Maldivler Cumhurbaşkanı Muhammed Muizzu, kararı memnuniyetle karşıladığını belirterek, bunun soykırımın önlenmesi ve uluslararası hesap verebilirliğin güçlendirilmesi açısından önemli olduğunu kaydetti.
Davaya müdahil olan Maldivler'in soykırımı önlemeye yönelik çabaları desteklediğini vurgulayan Muizzu, tüm devletleri mağdurlar için adaletin sağlanması amacıyla işbirliğini güçlendirmeye çağırdı.
Norveç Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide, kararı "çok ciddi" olarak nitelendirerek, tüm devletlerin soykırımı önlemek ve cezalandırmakla yükümlü olduğunu vurguladı.
Bangladeş Dışişlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Humaiun Kobir, kararı memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, bunun soykırım ve ağır insan hakları ihlallerine ilişkin uluslararası hukuk süreçleri açısından tarihi bir gelişme olduğunu söyledi.
Myanmar'da askeri yönetime karşı kurulan Ulusal Birlik Hükümeti, UAD'nin yetkisine ve kararına saygı duyduğunu bildirerek, kararın uygulanması gerektiğini vurguladı.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, UAD'nin kararını memnuniyetle karşılayarak, bunun Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırımın uluslararası düzeyde tanınması bakımından önemli olduğunu belirtti.
Kararın bağlayıcı, kesin ve temyiz edilemez olduğuna işaret eden Guterres, Myanmar'a ihlalleri durdurma, sorumluları adalet önüne çıkarma ve yerinden edilen Arakanlı Müslümanların güvenli dönüşünü sağlama çağrısında bulundu.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, kararı memnuniyetle karşıladığını belirterek, "Bu karar, Arakanlı Müslümanlar ve tüm Myanmar halkı için adaletin sağlanmasında bir dönüm noktası olmalı." ifadesini kullandı.
Türk, Myanmar'a askeri teçhizat ve jet yakıtı sevkiyatının durdurulmasını isteyerek, Arakanlı Müslümanların vatandaşlık haklarının iade edilmesi ve güvenli geri dönüş koşulları oluşmadan ülkelerine gönderilmemesi gerektiğini vurguladı.
Avrupa Birliği (AB), Myanmar'a UAD kararını gecikmeksizin uygulama ve mağdurların zararlarını tazmin etme çağrısında bulundu.
AB Dış İlişkiler Servisinden yapılan açıklamada, "UAD kararlarına uymak isteğe bağlı değildir, uluslararası hukuk kapsamında bir yükümlülüktür." ifadesine yer verildi.
İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), kararı memnuniyetle karşılayarak, Myanmar'a kararın derhal ve eksiksiz uygulanması çağrısında bulundu.
İİT Genel Sekreteri İsmail Vild Şeyh Ahmed, Gambiya Adalet Bakanı Dawda A. Jallow'u telefonla arayarak tebrik ederken, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 9 ülkeye davanın finansmanına sağladıkları katkılardan dolayı teşekkür etti.
Uluslararası Af Örgütü, kararı "tarihi" olarak nitelendirerek, bunun soykırımdan kurtulanlar ve mağdur aileleri açısından önemli bir adalet anı olduğunu bildirdi.
Örgütün Genel Sekreteri Agnes Callamard, UAD'nin soykırım kastının askeri hedefler dahil başka amaçlarla bir arada bulunabileceğine ilişkin değerlendirmesinin, Güney Afrika'nın İsrail'e karşı açtığı dava açısından da önem taşıdığını vurguladı.
Callamard, Myanmar'a silah ve askeri yardım transferinin durdurulmasını isteyerek, BM Güvenlik Konseyine ülkeye silah ambargosu uygulanması ve Myanmar'daki durumun Uluslararası Ceza Mahkemesine (UCM) sevk edilmesi çağrısında bulundu.
İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), kararı "dönüm noktası" olarak nitelendirerek, bunun dünya genelinde soykırım ve diğer ağır suçların mağdurlarının adalet arayışları açısından önemli bir emsal oluşturduğunu bildirdi.
HRW Kıdemli Uluslararası Adalet Hukuk Danışmanı Maria Elena Vignoli, Myanmar yönetiminin karara uyması ve Arakanlı Müslümanlara yönelik baskılara son vermesi gerektiğini belirtti.
Arakan Rohingya Ulusal Konseyi Eş Başkanı Nay San Lwin, AA'ya yaptığı yazılı açıklamada, kararın tarihi önem taşıdığını ancak tek başına adaletin sağlanması için yeterli olmadığını vurguladı.
Lwin, Arakanlı Müslümanların vatandaşlık haklarının iade edilmesi, kimliklerinin tanınması ve ülkelerine güvenli, gönüllü ve onurlu şekilde dönebilmeleri için gerekli koşulların sağlanması çağrısında bulundu.
UAD, Gambiya'nın Myanmar'a karşı Soykırım Sözleşmesi'nin ihlal edildiği gerekçesiyle açtığı davada, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırım suçu işlediğine hükmetti.
Kararda, Myanmar ordusunun 2016-2017 yıllarında Arakanlı Müslümanlara yönelik operasyonları değerlendirildi.
UAD'nin nihai nitelikteki kararına karşı temyiz yoluna başvurulamıyor.
Myanmar ordusu, Ağustos 2017'de Arakan eyaletinin kuzeyinde "temizleme operasyonları" başlatmıştı. Katliamların, tecavüzlerin ve köy yakmaların yaşandığı saldırıların ardından yüz binlerce Arakanlı Müslüman, Bangladeş'e sığınmak zorunda kalmıştı. Gambiya da bunun üzerine 11 Kasım 2019'da UAD'de Myanmar aleyhine soykırım davası açmıştı.
Birleşmiş Milletlerin (BM) yargı organı olan Lahey'deki UAD, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine hükmederek tarihinde ilk kez bir devleti soykırımdan sorumlu tuttu.
UAD'nin Myanmar kararının, Gazze'de soykırım işlemeyi sürdüren İsrail aleyhine Güney Afrika'nın açtığı dava için de emsal oluşturması bekleniyor.

















