İngiltere'deki bir üniversiteden bilim insanlarının yürüttüğü kapsamlı çalışma, kronik stresin kalpte gözlemlenmeyen yapısal bozulmalara yol açarak kardiyovasküler hastalıklara yakalanma ihtimalini belirgin şekilde artırdığını ortaya koydu.
Vücudumuzun sürekli olarak stres altında kalması, bağışıklık sisteminin sürekli alarm durumunda olmasına ve düşük dereceli kronik iltihaplanmaya neden olabiliyor. Bu durumun kalp-damar sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olduğu biliniyor. Imperial College London'dan araştırmacılar, bu kronik iltihabın tetikleyicilerini ve kalpte yarattığı somut fiziksel değişimleri detaylı biçimde inceleyen yeni bir çalışma yürüttü.
Araştırma ekibinden kardiyovasküler uzman Declan O'Regan, çalışmanın türünün en büyük örneklemi içerdiğini ve milyonlarca insanın farkında olmadan kalplerinde yavaşlamış bir hasar süreci yaşadığını, bunun da kalp krizi ve felç riskini yükselttiğini belirtti. Çalışma, Birleşik Krallık'taki bir veritabanında bulunan yaklaşık 488 bin kişinin kalp taramaları, iltihap belirteçleri, genetik verileri, yağ oranları ve 169 farklı çevresel etkeni analiz etti.
İncelenen çevresel faktörler arasında sosyoekonomik düzey, tütün kullanımı, fiziksel hareketlilik, hane büyüklüğü, yalnızlık, anksiyete, uyku kalitesi, beslenme alışkanlıkları, maddi sıkıntılar, boşanma durumu ve hava kirliliği gibi zihinsel ve bedensel sağlığı etkileyen pek çok değişken yer aldı. Çalışma sonucunda üç temel ilişki tespit edildi. Birincisi, yüksek kronik iltihaplanmanın kalp odacıklarının küçülmesi, duvarların kalınlaşması ve her atışta pompalanan kan miktarının azalmasıyla bağlantılı olduğu ve bu değişimlerin kalp yetmezliğine giden sürecin başlangıcı olabileceği bulundu.
İkinci bulgu, iltihap seviyesinin yüksekliğinin kalp krizi ve felç riskini artırdığını doğruladı. İltihap düzeyi en yüksek olan katılımcıların beşte bir dilimi, en düşük dilime kıyasla takip süresi içinde major kardiyovasküler olay yaşama olasılığının yüzde 43 daha fazla olduğu görüldü. Üçüncü önemli bulgu ise vücuttaki iltihap miktarının artmasıyla sosyoekonomik dezavantaj ve psikolojik sıkıntılar arasında güçlü bir korelasyonun varlığıydı.
Bu bulgular, günlük stres faktörlerinin kronik iltihaplanmayı tetikleyerek kalpte yapısal değişikliklere ve artan hastalık riskine yol açan bir mekanizmayı işaret etse de nedensellik bağı kesin olarak kanıtlanamadı. O'Regan, toplumun ruh sağlığı ve sosyoekonomik koşullarının, tütün ve hareketsizlik gibi klasik risk faktörleriyle birlikte kalp hasarıyla ne kadar iç içe geçtiğinin şaşırtıcı boyutta olduğunu vurguladı. Ayrıca, genetik yatkınlığın bazı bireyleri iltihap kaynaklı hasara karşı daha dirençli veya duyarlı kıldığına dikkat çekildi.
Çalışma, iltihap ve kalp hasarı arasındaki bağı açıklayabilecek proteinleri belirleyerek bu biyolojik stresi azaltmaya yönelik ilaç geliştirme çalışmalarına da zemin hazırladı. Gelecekteki adımların, kardiyovasküler risk altındaki kişileri tespit etmek için genetik risk skorlarıyla entegre edilebilecek kan testlerinin geliştirilmesini içerebileceği öngörülüyor. Araştırmacılar, yoksulluk ve ruh sağlığı problemlerinin çözülmesinin zorluğuna rağmen, beslenme ve egzersiz düzeni gibi yaşam tarzı değişiklikleriyle kalp riskini azaltmanın çok daha erişilebilir yollar olduğunu belirtiyor. O'Regan, iltihaplanmanın karmaşık yapısının yaşam tarzı ve ekonomik faktörlerle şekillendiğini, insanların çevre ve aile geçmişleri nedeniyle farklı risk düzeylerinde olabileceğini, ancak sigara ve obezite gibi etkenlerin kontrol altına alınmasıyla iltihaplanma konusunda atılacak adımların mevcut olduğunu ifade etti.
