ABD’nin İran’a yeni saldırı dalgası başlatmasıyla yükselen petrol fiyatları ve tahvil faizleri, küresel piyasalarda satış dalgasını derinleştirirken, Fed ve ECB’nin sıkı para politikası beklentileri risk iştahını olumsuz etkiliyor.
ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını yeniden başlatması, ham petrol fiyatlarındaki artış ve tahvil piyasasındaki satış dalgası küresel hisse senedi piyasalarında belirgin bir düşüş eğilimi oluşturdu. Bölgedeki jeopolitik gerginlik, risk iştahını azaltarak piyasalarda genel bir baskıya neden oldu.
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya aracılığıyla İran’a yeni bir saldırı dalgası başlatıldığını açıkladı ve Tahran yönetimini misilleme yapmaktan caydırmaya çalıştı. Trump, olası bir karşılık durumunda çok daha kapsamlı ve yıkıcı tepkilerle yanıt verecekleri uyarısında bulunurken, İran basını ordunun füze ve insansız hava araçlarıyla karşı saldırı düzenlediğini bildirdi. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ise İran’daki Devrim Muhafızları hedeflerine yönelik operasyonun tamamlandığını duyurdu.
Orta Doğu’daki tırmanan çatışmalar, enerji maliyetlerindeki yükselişle birlikte ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz politikasında daha katı bir duruş benimseyebileceği beklentilerini güçlendirdi. Bu durum, ABD’de 10 yıllık tahvil faizini yüzde 4,82’ye, 2 yıllık faizi ise yüzde 4,42’ye taşıyarak tarihsel yüksek seviyelerine çıkardı. Petrol fiyatlarında da artış kaydedildi; Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4,1’lik yükselişle 95,4 dolar, WTI petrol ise yüzde 0,4 artışla 90,6 dolar seviyesine ulaştı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’a yönelik ekonomik yaptırımlar kapsamında bu hafta yeni bir bankaya yönelik kısıtlamaların devreye alınabileceğini belirtti. Bessent, Japonya Merkez Bankası Başkanı Kazuo Ueda ile makroekonomik koordinasyon ve para politikası konularını masaya yatırdı. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michael Barr ise enflasyonun uzun süredir hedefin üzerinde seyrettiğini vurgulayarak, fiyat istikrarı sağlanana kadar faiz artışlarına hazır olunması gerektiğini ifade etti.
Makroekonomik verilerde karışık bir tablo hâkim. ABD’de imalat sektörü PMI verisi ağustosta 53,9 ile değişmezken, ISM imalat PMI 54,6’ya düşerek büyümede yavaşlamaya işaret etti. JOLTS açık iş sayısı temmuzda 7,271 milyon ile beklentilerin altında kaldı. Altın fiyatları yüzde 0,5 düşüşle 4.307 dolara gerilerken, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,8 seviyesinde işlem görüyor. New York borsasında Dow Jones, S&P 500 ve Nasdaq endeksleri sırasıyla yüzde 0,79, yüzde 0,71 ve yüzde 1,03 oranında değer kaybetti. Öte yandan, Apple’ın yeni CEO’su John Ternus’un göreve başlamasıyla şirket hisseleri yüzde 2,6, Dell Technologies’in beklentileri aşan bilançosu sonrası ise yüzde 9,5 prim yaptı.
Avrupa piyasalarında da tahvil faizlerindeki sert yükseliş ve jeopolitik riskler satış baskısını artırdı. Almanya, İngiltere ve Fransa’nın uzun vadeli tahvil faizleri tarihsel zirvelerini test etti. Avro Bölgesi’nde yıllık enflasyon, enerji fiyatlarındaki artışla ağustosta yüzde 3,3’e yükselerek üç yılın en yüksek seviyesine çıktı. İmalat PMI’nın 52,7 puana çıkması, Avrupa Merkez Bankası’nın eylül ayında faiz artırabileceği beklentilerini güçlendirdi. Siyasi belirsizlikler ve sektörel endişelerle FTSE 100, CAC 40, DAX 40 ve FTSE MIB 30 endeksleri değer kaybetti.
Asya cephesinde de negatif seyir devam etti. Japonya Merkez Bankası Başkanı Ueda’nın faiz artırımlarını değerlendirmeye devam edecekleri açıklaması, Japonya’nın 5 ve 10 yıllık tahvil faizlerinin 1994 ve 1995’ten bu yana en yüksek seviyelere ulaşmasına yol açtı. Yeni Zelanda Merkez Bankası’nın politika faizini yüzde 2,75’e çıkarması bölgedeki sıkılaşma politikalarının sinyalini verdi. Kapanışa yakın Kospi yüzde 3,4, Nikkei 225 yüzde 3, Hang Seng ve Şanghay bileşik endeksleri yüzde 1 oranında düştü.
Türkiye’de Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi dün yüzde 0,73 gerileyerek 14.229,01 puandan kapandı. VİOP’taki BIST 30 ekim vadeli kontrat yüzde 0,3 düşüş kaydetti. Dolar/TL kuru yüzde 0,1 artışla 48,2850 seviyesindeyken, bugün açılışta 48,2940 bandında işlem görüyor. Analistler, yurt içi gündemin sakin geçeceğini, yurt dışında ise ABD’den gelecek istihdam ve sanayi verileri ile Fed’in Bej Kitap raporunun izleneceğini belirtiyor. BIST 100 için 14.100 ve 14.000 puan destek, 14.300 ve 14.400 puan ise direnç seviyeleri olarak öne çıkıyor.
