TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ı kapsayan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın gelecek hafta salı günü komisyon gündemine geleceğini duyurdu.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması için ülke içindeki onay süreci resmen başlatıldı. TBMM Başkanlığına iletilen ve uygun bulunmasına ilişkin kanun teklifi, Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş'un imzasıyla Dışişleri Komisyonu'na havale edildi.
Komisyon Başkanı Fuat Oktay, gelecek hafta salı günü toplanacakları komisyonda anlaşmayı tüm yönleriyle masaya yatırıp değerlendireceklerini açıkladı. Komisyon onayının ardından teklif, TBMM Genel Kurulu'nun gündemine taşınacak.
Anlaşma, imzacı üç ülkeyi 'Çekirdek Taraflar' olarak nitelendiriyor ve egemenlik, toprak bütünlüğü ile uluslararası hukuka saygı ilkeleri çerçevesinde ortak savunma yükümlülüğü öngörüyor. Metnin en kritik maddesi olan 2. Madde'ye göre, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı ya da askeri saldırganlık, tüm taraflara yönelik bir saldırı sayılacak.
Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesindeki meşru müdafaa hakkı temelinde şekillenen bu hüküm uyarınca, saldırıya uğrayan ülkeye askeri kapasiteler dahil mevcut tüm karşılıklı yardım imkânları kullanılarak derhal destek sağlanacak. Anlaşma, askeri ittifakın ötesinde savunma sanayii ve güvenlik alanlarında da derin bir işbirliğini zorunlu kılıyor.
Bu kapsamda taraflar; ortak üretim, ileri teknoloji gerektiren alanlarda Ar-Ge ve inovasyon projeleri, insan kaynağı yetiştirme ve askeri sanayi desteği gibi konularda çalışmalar yürütecek. Ayrıca barış, savaş ve olağanüstü hallerde mühimmat, silah, yakıt ve yedek parça tedarikini içeren kapsamlı bir lojistik destek mekanizması oluşturulacak.
İttifakın yapısal düzeni, Dışişleri, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan 'Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi' ile sağlanacak. Dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda en az iki kez toplanacak komite, liderlerin yılda bir kez bir araya gelmesine de zemin hazırlayacak. Daimi sekretaryaya Suudi Arabistan ev sahipliği yapacak; 3 yıl süreyle görev yapacak ilk Genel Sekreter ise Pakistan vatandaşı olacak. Yeni ülkelerin katılması yalnızca çekirdek tarafların oydaşmasıyla mümkün olabilecek.
Terörle mücadele ve istihbarat işbirliğini düzenleyen 9. ve 13. maddeler, tarafların güvenli kanallar üzerinden bilgi paylaşımını öngörüyor. Gizlilik dereceli belgeler 'bilmesi gereken' ilkesiyle korunacak ve üçüncü ülkeler veya özel sektörle paylaşılmayacak. Anlaşma, onay belgelerinin sekretaryaya tesliminin ardından yürürlüğe girecek ve süresiz olarak geçerli olacak. Taraflar, ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek; bu sürenin ardından en az 3 ay önceden yazılı bildirimle çekilme hakkı kullanılabilecek. Türkçe, Arapça ve İngilizce dillerinde düzenlenen metinde, yorum farklılıklarında İngilizce metin esas alınacak.
Anlaşmanın maddeleri; tarafların bağımsızlığını, egemenliğini ve sınırlarını korumak için gerekli tüm yöntemlerin kullanılmasını, uluslararası güvenlik konularında düzenli istişare yapılmasını ve terörizmin tüm tezahürleriyle mücadelede operasyonel seviyede işbirliğinin güçlendirilmesini kapsıyor. Ayrıca savaşta ve barışta personel değişimi, ortak eğitim ve tatbikatlarla birlikte çalışabilirliğin artırılması hedefleniyor. Savunma sanayii alanında teknoloji paylaşımı, ortak Ar-Ge, uzmanlık transferi ve karşılıklı mutabakata varılan diğer alanlarda işbirliği desteklenecek. Anlaşmanın tadili çekirdek tarafların istişare ve oybirliğiyle mümkün olacak; hukuki anlaşmazlıklar ise dostane görüşmelerle çözüme kavuşturulacak.
