Evrenin kütlesinin büyük bölümünü oluşturan ancak doğrudan gözlemlenemeyen karanlık maddeye ilişkin kritik bir gelişme yaşandı. ABD'deki LUX-ZEPLIN deneyinde, gizemli parçacıkların normal maddeyle temas ettiğine dair ilk somut iz tespit edildi.
Evrenin toplam kütlesinin yaklaşık yüzde 85'ini oluşturan ancak fiziksel yapısı hâlâ tam olarak anlaşılamayan karanlık madde, bilim dünyasını heyecanlandıran yeni bir bulgu ile aydınlatma eşiğine geldi. Elektromanyetik radyasyonla etkileşime girmemesi nedeniyle gözlemci cihazlara görünmeyen bu gizemli madde; proton, nötron gibi bilinen atomik alt parçacıklardan oluşmadığı için standart fizik kurallarının dışında kalıyor.
Bu alandaki uzun süreli ve sonuçsuz araştırmalar, ABD'nin Güney Dakota eyaletindeki Sanford Yeraltı Araştırma Tesisi'nde yeni bir boyut kazandı. Yüzeyin yaklaşık bir mil altına inşa edilen ve 10 ton saf sıvı ksenon içeren LUX-ZEPLIN dedektörü, mevcut arka plan gürültüsüyle açıklanamayan tek bir parçacık etkileşimi kaydetti. Araştırma ekibinin başındaki Sam Eriksen, bu tür olayların son derece nadir gerçekleştiğini ve dedektörün yüksek hassasiyetinin tek bir olağan dışı teması bile son derece değerli kıldığını ifade etti.
Söz konusu sinyal, karanlık maddenin en güçlü adayı olarak görülen Zayıf Etkileşimli Büyük Kütleli Parçacıkların (WIMP) normal maddeyle temasından kaynaklanmış olabilir. Veriler, bu kuramsal parçacıkların kütlelerinin bir protonun yaklaşık 200 katı olduğunu ve beklenenden farklı bir mekanizma ile etkileşime girdiğini gösteriyor. Ancak bilim insanları, sinyalin bilinen doğal kaynaklardan gelme olasılığının yüzde 0,5 olduğunu belirterek, istatistiki kesinlik için veri toplamanın sürdüğünü ve bulguların henüz kesin bir keşif olarak ilan edilemeyeceğini vurguluyor. WIMP etkileşimlerinin seyrek görülmesi nedeniyle, benzer birkaç tespitin daha yapılması, evrenin bu büyük sırrını çözmek için yeterli kabul ediliyor. Çalışmanın sonuçları, 2026 TeV Parçacık Astrofiziği Konferansı'nda paylaşılacak olup Physical Review Letters dergisine de hakem incelemesi için gönderildi.
