Japonya'da ayı kaynaklı can kayıpları ve yaralanmaların kritik seviyelere ulaşması üzerine yetkililer, hayvanları yerleşim alanlarından uzak tutmak için yapay zeka destekli sistemler, dronlar ve robot kurtlar gibi yenilikçi çözümlere başvurdu.
Japonya'da son dönemde yaşanan ayı saldırılarındaki endişe verici artış, yetkilileri ve uzmanları yeni koruma stratejileri geliştirmeye zorladı. Nisan 2025 ile Mart 2026 arasında geçen süreçte, ayılarla yaşanan temaslar sonucu 13 kişi yaşamını yitirirken, 220'den fazla kişi ise yaralandı. Sonbahar aylarının gelmesiyle birlikte ayıların beslenme döneminin yoğunlaşması bekleniyor; bu durum ülke genelinde alarm seviyesinin yükselmesine neden oldu.
Uzmanlar, insan-ayı çatışmalarındaki artışın temelinde kırsal kesimdeki nüfus kaybı, tarım arazilerinin atıl bırakılması, avcı sayısındaki azalma ve iklim değişikliğinin etkili olduğunu belirtiyor. Kayıtlara göre 2025 yılında yaklaşık 50 bin ayı tespit edilirken, ülkede Hokkaido boz ayısı ve Asya kara ayısı olmak üzere iki türün toplam popülasyonunun 57 bini aştığı tahmin ediliyor.
Ayıların yerleşim bölgelerine sızmasını engellemek amacıyla Gunma, Toyama ve Ishikawa gibi sorunlu illerde yapay zeka entegrasyonlu kamera sistemleri devreye alındı. Bu sistemlerdeki hareket algılayıcılar, görüntülerdeki ayıları tanıyarak yetkililere anlık uyarılar gönderiyor. Hokkaido'nun Shintotsukawa kentinde ise kurulan özel bir drone üssü, ihbar sonrası 10 dakika içinde havalandığı ve hayvanı takip ettiği bildirildi. ABD'nin Montana eyaletinde yapılan bir çalışmada, dronların ayıları yerleşim alanlarından uzaklaştırma konusundaki başarısının yüzde 91'e ulaştığına dikkat çekiliyor.
Bireysel kullanıma yönelik çözümler arasında en çok ilgi görenlerden biri, güneş enerjisiyle çalışan 'Monster Wolf' robotu. Nesli tükenmiş Japon kurdunun uluma sesini taklit eden ve yaklaşık 4 bin dolar değerindeki bu cihaz, başlangıçta tarım alanlarını korumak için tasarlanmıştı. Üretici firma Wolf Kamuy'ün yöneticisi Motohiro Miyasaka, şehirlerde ayı görülmeye başlamasıyla satışların iki katına çıktığını açıkladı. Şirket, kampçılar ve doğa yürüyüşçüleri için 20 santimetre boyutunda taşınabilir bir 'Mini' versiyonunu 2026 sonlarında test etmeyi planlıyor.
Japon hükümeti, 2026 tarihli çevre raporunda ayıları kamu güvenliği için 'ciddi bir tehdit' olarak nitelendirirken, nüfus kontrolü amacıyla avcılık kurallarını esnetti. Yeni planda, bazı bölgelerde ayı sayısının 2030'a kadar mevcut seviyenin yüzde 62 ila 67'sine indirilmesi hedefleniyor. Ancak uzmanlar, yalnızca itlaf yöntemlerine odaklanmak yerine, çatışmayı azaltacak öldürücü olmayan çözümlerin de geliştirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Bazı uzmanlar, yüksek maliyetli teknolojik çözümlerin ülke geneline yayılmasının güçlüğüne işaret ediyor. Bu doğrultuda, Nagano merkezli Picchio Wildlife Research Center, Finlandiya kökenli Karelian ayı köpeklerini kullanarak ayıları takip ediyor ve havlayarak yerleşim alanlarından uzaklaştırmaya çalışıyor. Uzman Liam Adcock, bu yöntemin uygulandığı bölgelerde olay sayısının tarihsel olarak en düşük seviyelere gerilediğini belirtiyor. Japonya, yapay zeka, dronlar, robotlar ve eğitimli köpekleri bir arada kullanarak insan-ayı çatışmasını barışçıl yöntemlerle azaltma çabasını sürdürüyor.
