Duygularla özdeşleşen amigdalanın, sıradan deneyimlerin de kalıcı hafızaya aktarılmasında kilit rol oynadığı, yeni bir nörobilim çalışmasıyla ortaya kondu.
İnsan beyni her gün binlerce görsel ve deneyimi işler, ancak bunların yalnızca sınırlı bir kısmı uzun süreli hafızada yer bulur. Geleneksel olarak korku ve duygusal tepkilerle ilişkilendirilen beyin bölgesinin, aslında neyin hatırlanacağına karar vermede çok daha kapsamlı bir görev üstlendiği belirlendi.
Cedars-Sinai Sağlık Bilimleri Üniversitesinden araştırmacıların Nature Neuroscience dergisinde yayımladığı çalışma, temporal lobun derinlerindeki ceviz büyüklüğündeki amigdala yapısına odaklanıyor. Araştırma, bu bölgedeki spesifik nöronların, hangi yeni deneyimlerin uzun vadeli depolama için seçileceğini belirleyen bir filtre işlevi gördüğünü ortaya koyuyor.
Uzun süredir amigdalanın duygusal ve sosyal davranışlar, özellikle de korku işleme sürecindeki etkisi biliniyordu. Ancak yeni bulgular, bu yapının etkisinin sadece duygusal yoğunluğu yüksek olaylarla sınırlı olmadığını, duygusal bir yükü olmayan sıradan görsel deneyimlerin kalıcılığında da belirleyici olduğunu gösteriyor.
Bilim insanları, yüzler, hayvanlar ve manzaralar gibi kategorilere karşı öncelikli tepki veren nöronlar tespit etti. Bu nöronlar belirli bir görsel türüne ne kadar güçlü tepki verirse, o görselin daha sonra hatırlanma olasılığı o kadar artıyor. Dr. Ueli Rutishauser, sonuçların, bir görüntünün ilk kez algılandığı andaki amigdala nöron aktivitesinin, o görüntünün gelecekteki hatırlanabilirliğini öngördüğünü kanıtladığını vurguladı.
Araştırma, epilepsi tedavisi amacıyla beyinlerine elektrot yerleştirilen 112 hastanın sinirsel verileri üzerinde yürütüldü. Bu elektrotlar, katılımcılar yeni görüntülere baktıklarında tekil nöronların elektriksel sinyallerinin ölçülmesine imkân tanıdı. Günün ilerleyen saatlerinde yapılan hatırlama testleri, önceki sinirsel kayıtlarla karşılaştırıldığında başarılı hafıza performansıyla ilişkili amigdala örüntüleri netleşti. İki ayrı veri setinde tekrarlanan bu bulgular, nöronal aktivite ile hafıza oluşumu arasındaki bağı güçlendirdi.
Bu geniş veri seti, ABD Ulusal Sağlık Enstitülerinin (NIH) BRAIN girişimi destekli, Cedars-Sinai öncülüğündeki çok kurumlu bir konsorsiyum tarafından toplandı ve Dr. Jiayang Xiao'nun liderliğinde analiz edildi. NIH yetkilisi Dr. Mauricio Rangel-Gomez, çalışmanın amigdalanın epizodik hafıza seçimi mekanizmasına dair mekanik bir perspektif sunduğunu ve yeni nesil araçlarla yapılan bu titiz insan sinirbilimi araştırmasının sağlık alanına önemli katkılar sağlayabileceğini belirtti.
Elde edilen veriler, amigdala işlevlerindeki bozulmaların nörolojik hastalıklara bağlı hafıza kayıplarıyla bağlantılı olabileceğine işaret ediyor. Nöronal tepkiler ile hatırlama arasındaki ilişki kanıtlansa da bu tepkilerin manipüle edilerek hafızanın iyileştirilip iyileştirilemeyeceği henüz netleşmedi. Rutishauser, Alzheimer ve temporal lob epilepsisi gibi durumlarda görülen hafıza sorunlarının kısmen amigdala disfonksiyonundan kaynaklanabileceğini ve bu yapının nöromodülasyon veya hücresel tedaviler için yeni bir hedef haline gelebileceğini ifade etti.
Araştırmacılar ayrıca, bu hafıza seçme mekanizmasının görsel ötesi duyular için de geçerli olup olmadığını sorguluyor. Mevcut deneylerin görsel bilgiye odaklandığını hatırlatan Rutishauser, gelecekteki çalışmaların amigdalanın ses ve koku gibi diğer duyusal uyaranların kalıcı anılara dönüşümündeki rolünü de aydınlatabileceğini sözlerine ekledi.
