Geleneksel askeri güçlerin ötesinde, küresel tansiyonun yeni odağı okyanus tabanındaki fiber optik ağlar. Bu kritik altyapıların tahrip edilmesi, dünya genelinde iletişim, finans ve güvenlik sistemlerinde büyük çaplı bir çöküşe yol açabilir.
Ukrayna-Rusya çatışması, Orta Doğu’daki İsrail-İran-ABD gerilimi, Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki kriz ve Kızıldeniz ile Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer kısıtlamaları, küresel güvenlik mimarisini derinden sarsıyor. Afrika’dan Çin çevresine kadar uzanan bu eşzamanlı gerilimler, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana benzeri görülmemiş ölçekte bir istikrarsızlık tablosu çiziyor. Devletler ve devlet dışı aktörler, bu yeni jeopolitik düzende avantaj sağlamak için farklı yöntemlere yöneliyor.
Askeri envanterde uçaklar, tanklar ve gelişmiş füze sistemleri ön planda görünse de uzmanlar, asıl caydırıcılığın suyun altında saklandığına dikkat çekiyor. Dünya çapındaki veri trafiğinin ve internet iletişiminin yaklaşık ’unu taşıyan denizaltı fiber optik kablolar, modern savaşın en hassas hedefi haline geldi. Siber Diplomasi ve İstihbarat Araştırmaları Merkezi Koordinatörü Kübra Özden, bu kabloların beş kıtayı birbirine bağlayan stratejik bir omurga işlevi gördüğünü vurguluyor. Fiziksel veya siber saldırılarla bu ağın kesilmesi; internet erişiminin durması, bankacılık sistemlerinin iflası, sağlık ve ulaşım hizmetlerinin aksaması gibi yıkıcı sonuçlar doğurabilir.
Son dönemde Norveç açıklarında Rus güçlerinin denizaltı kablolarını devre dışı bırakacak yeni bir teknolojiyi test ettiğine dair iddialar, ABD ve NATO’nun bölgeye ek güç sevk etmesine neden oldu. Hedefte olduğu belirtilen 1.400 kilometrelik iki kritik kablo henüz zarar görmese de, bu durumun gelecekte daha sık gündeme geleceği öngörülüyor. Özden, kablo iniş noktalarının pasif dinleme ve sinyal istihbaratı için altın değerinde bilgi sunduğunu, bu nedenle altyapının sadece iletişim değil, ekonomik ve güvenlik politikalarının da merkezinde yer aldığını ifade ediyor.
Krizin coğrafyası sadece Kuzey Avrupa ile sınırlı değil. Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı gibi jeopolitik kavşaklar, sabotaj ve çatışma riskine karşı son derece kırılgan. Tarihte ilk kez bu iki bölge aynı anda ticari seyrüsefere fiilen kapandı. Kızıldeniz’den geçen 17 kablonun Avrupa-Asya-Afrika veri akışının büyük kısmını taşıdığı bilinirken, 2024’te Husi saldırılarında üç kablonun koparılması ve onarımın 6 ay sürmesi, sistemin ne denli savunmasız olduğunu gözler önüne serdi. Bu bağlamda sadece fiziksel güvenlik değil; güzergahların izlenmesi, şüpheli deniz trafiğinin tespiti ve alternatif rotaların oluşturulması hayati önem taşıyor.
Denizcilikte 'drifting' (sürüklenme) olarak adlandırılan, gemilerin kritik altyapı hatları üzerinde şüpheli şekilde yavaşlaması veya oyalanması durumu da artan bir tehdit unsuru. Kuzey Denizi’nde bu faaliyetlerin , Çin Denizi’nde ise oranında arttığı ve binlerce geminin bu şüpheli hareketlerde bulunduğu raporlandı. Türkiye açısından bakıldığında, bu altyapıların korunması milli güvenlik ve dijital egemenlik meselesi olarak ele alınıyor. Özden, Ankara’nın bölge ülkeleriyle imzaladığı deniz yetki anlaşmaları ve denizaltı projeleriyle güçlü bir aktör konumunda olduğunu belirterek, altyapının milli kapasiteyle güvence altına alınması ve hızlı müdahale mekanizmalarının kurulmasının, Türkiye’yi Avrupa-Asya veri akışında stratejik bir transit merkeze dönüştüreceğini ve ülkenin elini güçlendireceğini sözlerine ekliyor.
