Bilim insanları, Dünya'ya ulaşmadan önce 10 milyar yılı aşkın bir süre yol kat eden ve tarihteki en uzak hızlı radyo patlaması (FRB) olma özelliği taşıyan gizemli bir enerji olayını gözlemledi.
Hızlı radyo patlamaları, Güneş'in aylar hatta yıllar boyunca yayan enerjinin sadece milisaniyeler içinde boşluğa saçıldığı şiddetli radyo dalgası olaylarıdır. 2007'de ilk kez fark edilen bu gizemli sinyaller, o günden bu yana bilim camiasını meşgul etmekte olup bazı teorilerde kökenlerinin uzaylı medeniyetlerine dayanabileceği iddia edilmektedir.
Science dergisinde yayımlanan güncel bir araştırmada, evrenin henüz yaklaşık 3 milyar yaşında olduğu döneme ait bir patlama tespit edildi. Bu bulgu, söz konusu sinyalin evrenin yaklaşık yüzde 80'lik tarihi boyunca yolculuk ettiğini ortaya koymaktadır. FRB 20240304B adıyla anılan bu olay, mevcut mesafe rekorunu ikiye katlayarak şimdiye kadar bilinen en uzak patlama unvanını almıştır.
Patlama, Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskobu vasıtasıyla algılanmış ve ardından NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu kullanılarak kaynak galaksinin kimliği belirlenmiştir. Çalışmanın baş araştırmacılarından Sydney Üniversitesi'nden Dr. Themiya Nanayakkara, olayın gerçekleştiği dönemde ne Dünya'nın ne de Güneş'in var olduğunu vurguladı.
James Webb teleskobundan alınan veriler, patlamanın, yüksek hızda yıldız üreten, genç ve küçük yapılı, ayrıca çevresinde az miktarda metal barındıran bir galaksten kaynaklandığını gösterdi. FRB'lerin kaynağına dair çeşitli hipotezler mevcut olup bunlar arasında güçlü manyetik alanlara sahip nötron yıldızları olan magnetarlar da yer almaktadır.
Nanayakkara, bu patlamayı tetikleyen mekanizmanın, düşük metal içeriğine sahip genç galaksilerde de oluşabilmesi gerektiğini açıklaması gerektiğini ifade etti. 2007'den bu yana 10 bini aşkın FRB kaydedilirken, bu olayların bazılarının sürekli tekrarladığı, bazılarının ise bir kez gerçekleşip kaybolduğu gözlemlenmiştir. Yeni keşfedilen bu uzak patlamanın tek seferlik mi yoksa tekrarlayan mı olduğu henüz kesinlik kazanmadı.
Nanayakkara, bu tür patlamaların nedenini tam olarak bilmese de bilimsel analizler için kullanılabildiklerini ve bu özel olayın evrenin büyük bölümünün tarihi boyunca yolculuk ettiğini belirtti. Uzak patlamaların tespiti, bilim insanlarının görünmeyen maddeyi haritalamasına olanak tanıyacaktır.
Swinburne Üniversitesi'nden Prof. Dr. Matthew Bailes, bu bulguyu evreni incelemede FRB'lerin ne denli güçlü bir araç olduğunu kanıtlayan bir örnek olarak değerlendirdi. Bu sinyaller, içinden geçtikleri maddeden etkilenerek optik teleskoplarla gözlem yapılamayan kütleyi saymamıza yardımcı olur. Araştırmaya katılmayan Dr. Sara Webb ise bu yöntemin bir tür 'görüş hattı sayımı' olarak kullanılabileceğini ve keşfin, erken evrende bu patlamaların çok yaygın olabileceğine işaret ettiğini sözlerine ekledi.
