Endonezya'da El Nino nedeniyle alev alan orman yangınlarından yükselen toksik duman, komşu ülkelere sızarak milyonlarca kişiyi olumsuz etkiliyor. Hava kirliliğinin kritik seviyelere ulaşması, on binlerce vatandaşı solunum sıkıntısı nedeniyle hastanelere akın etmeye zorluyor.
Endonezya'nın Sumatra ve Borneo adalarında temmuz ayının ortalarından itibaren başlayan orman yangınları, bölgeyi etkisi altına alan 'Süper El Nino' hadisesinin tetiklediği aşırı kuraklık nedeniyle kontrolden çıkmış durumda.
Süreç boyunca oluşan yoğun duman perdesi, sadece Endonezya'yı değil; Malezya, Singapur ve Filipinler gibi komşu ülkeleri de sarmalayarak atmosferdeki oksijen seviyesini tehlikeli bir düşüşe uğrattı.
Milyonlarca insanın sağlığını doğrudan tehdit eden bu toksik tabaka, bazı coğrafi bölgelerde Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenen güvenli sınırların 15 kat üzerine çıkarak ölümcül bir kirlilik seviyesine ulaştı.
Zehirli havanın yarattığı sağlık problemleri sınırları aşmış durumda. Endonezya Sağlık Bakanlığı verilerine göre, yangınların başlangıcından bu yana 50 binden fazla üst solunum yolu enfeksiyonu vakası tespit edildi. Bu vakaların 12 bini, 5 yaşından küçük çocuklardan oluşuyor.
Yangınların merkezi konumundaki Güney Kalimantan gibi bölgelerde, zehirli gazların kapalı pencerelere rağmen evlerin içine sızdığı ve okullardaki derslikleri dahi etkisi altına aldığı gözlemleniyor.
Yangın alanlarından 1300 kilometre mesafedeki Filipinler'e bağlı Palawan adasında bile vatandaşlar, boğaz kuruluğu, gözde yanma ve şiddetli baş ağrısı gibi semptomlarla sağlık merkezlerine başvuruyor. Benzer şekilde Malezya'da da sınır ötesinden gelen yoğun duman dalgası, astım ve konjonktivit hastalıklarında ciddi bir artışa neden oldu.
Bölgedeki bu yıkıcı yangınların arkasında yalnızca iklim değişikliği değil, onlarca yıldır devam eden hatalı arazi kullanımı politikaları da bulunuyor. Çevre koruma kuruluşları ve uzmanlar, palmiye yağı, kereste endüstrisi ve tarımsal plantasyonlar için arazilerin kasıtlı olarak ateşe verildiğini belirtiyor.
Nem oranı düşürülen turbalık topraklar son derece yanıcı hale geldiğinden, yeni arazi açmak amacıyla yakılan küçük ateşler, kısa sürede kontrol altına alınamaz haldeki devasa felaketlere dönüşüyor.
Topluluk temelli geleneksel yöntemlerin aksine, ticari çıkarlar doğrultusunda gerçekleştirilen bu geniş çaplı yakma operasyonları, yerel biyoçeşitliliği yok ederken yangınların söndürülmesini de neredeyse imkansız kılıyor.
Endonezya'daki yangınların en yıkıcı sonucu, dünyanın en büyük tropikal turbalık alanlarının küle dönüşmesi oldu. Normalde toprak altında binlerce yıllık karbonu muhafaza eden bu ekosistemler, kuruyup alev aldığında devasa 'karbon bombalarına' dönüşerek atmosfere muazzam miktarda sera gazı salıyor.
Atmosfer uzmanları, El Nino etkisinin ilerleyen haftalarda daha da güçlenebileceğini ve yangınların 11 milyon hektarlık bir alanı yok edebileceğini öngörüyor. Bu senaryo, 1997-1998 dönemindeki tarihin en büyük orman yangını felaketinin tekrarlanma riskini gündeme getiriyor.
Resmi makamlar, eylül ayının El Nino'nun en şiddetli döneminin başlangıcı olacağını ve yangınlarla mücadelenin en kritik aşamasına girildiğini açıkladı.
