Ticaret Bakanı Ömer Bolat, son iki on yılda derinleşen ekonomik ve dış ticaret dönüşümüne dikkat çekerek, Eylül verilerine göre yıllıklandırılmış mal ve hizmet ihracatının tahminlerle birlikte 409,1 milyar dolara ulaşarak Cumhuriyet tarihinin zirvesine çıktığını açıkladı.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Cumhuriyet’in kuruluşunun 103. yıl dönümü vesilesiyle Türkiye’nin dış ticaretteki ilerlemesini değerlendiren bir yazılı metin yayımladı. Bolat, son 20 yılda ekonomide ve dış ticarette yaşanan yapısal değişikliğin köklü olduğunu vurgulayarak, Eylül ayı verilerine göre yıllıklandırılmış mal ve hizmet ihracatının, hizmet kalemine ilişkin projeksiyonlarla birlikte 409,1 milyar dolar seviyesine eriştiğini ve bunun Cumhuriyet’in en yüksek ihracat rakamı olduğunu bildirdi.
Bu tarihi seviyenin, üreticilerin kararlılığı, ihracatçıların çabası, girişimcilerin cesareti ve toplumsal birliğin ortak eseri olduğuna işaret eden Bolat, söz konusu başarının Türk ürün ve hizmetlerinin kalite standartlarını, rekabetçi gücünü ve uluslararası beğeniyi temsil ettiğini ifade etti. Bolat, Cumhuriyet’in 103. yılında ‘üreten, ihraç eden ve büyüyen Türkiye’ anlayışıyla daha müreffeh bir geleceğe ilerlediklerini belirterek, bu ekonomik atılımın sevincini tüm vatandaşlarla paylaştıklarını dile getirdi.
Bakan Bolat, 1923 yılında tarımsal ürünlere dayalı dış ticaret yapısının, günümüzde otomotiv, beyaz eşya, savunma sanayii ve yazılım gibi yüksek katma değerli alanlara kayan geniş bir yelpazeye dönüştüğünü hatırlattı. 1923’te 50 milyon dolar olan mal ihracatının, 1980’de 2,9 milyar dolara, 2002’de ise 36,1 milyar dolara yükseldiğini aktaran Bolat, Eylül ayı itibarıyla yıllıklandırılmış mal ihracatının 283,7 milyar dolara çıkarak yeni bir rekora imza attığını bildirdi.
Türkiye’nin küresel mal ihracatındaki payına dair verileri paylaşan Bolat, 1980-2000 arası ortalama yüzde 0,38 olan bu oranın, 2002’de yüzde 0,55’e, 2025’te ise yüzde 1,04’e ulaştığını açıkladı. Bu artışın, ülkenin üretim kapasitesi, ihracat gücü ve rekabetçi ekonomisiyle dünya pazarlarındaki konumunu pekiştirdiğinin somut kanıtı olduğunu vurguladı.
Bolat, ihracatın coğrafi ve sektörel dağılımındaki genişlemeye de değinerek, Cumhuriyet’in ilk yıllarında sadece 24 ülkeye ve 30 sektörde yapılan ihracatın, 2025’in Ocak-Eylül döneminde 223 ülke ve gümrük bölgesine, yaklaşık 13 bin farklı ürüne yayıldığını belirtti. Bu yıl 51 ülkeye 1 milyar doların üzerinde satış gerçekleştirildiğini, 33 ilin yıllık ihracatının bu eşiği aştığını ve ihracatçı firma sayısının 167 bin 779’a yükseldiğini aktardı. Ayrıca 1 milyar doları aşan ihracat gerçekleştirilen sektör sayısının 53’e ulaştığını, 1973’te bir yılda, 1987’de bir ayda ve 2013’ten itibaren ise bir günde 1 milyar dolar ihracat yapılabilir duruma gelindiğini, günümüzde ise günlük ihracatın zaman zaman 2 milyar doları geçtiğini ifade etti. Bu durumun, üretim kapasitesindeki devasa artış ve dünya pazarlarında kazanılan güvenin bir yansıması olduğunu söyledi.
Türkiye’nin artık yalnızca üretim yapan değil, ürünlerini dünyaya ulaştıran güçlü bir ticaret aktörü haline geldiğini vurgulayan Bolat, küresel zorluklara rağmen ekonomik dayanıklılığın korunduğunu ve birçok pazarda rekorların kırıldığını belirtti. 1996’da AB’ye yönelik 11,3 milyar dolarlık ihracatın, Gümrük Birliği etkisiyle Eylül 2025 itibarıyla yıllıklandırılmış bazda 118,7 milyar dolara yükseldiğini açıklayan Bolat, AB-27’nin toplam ithalatındaki payın 2002’deki yüzde 2,2’den 2025’te tüm zamanların en yüksek değeri olan yüzde 4,1’e çıktığını bildirdi.
Gelişmiş ülkelerin güvenilir ticaret ortağı olarak görüldüklerini ve 1969’da toplam ihracat içinde yüzde 21,2 olan sanayi ürünleri payının 2025’te yüzde 94,3’e ulaştığını hatırlatan Bolat, bu oranın tarımdan yüksek teknolojili sanayiye geçen dönüşümün göstergesi olduğunu kaydetti. 2002’de imalat sanayi ihracatı içinde orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin payının yüzde 30,4 iken, 2025’te yüzde 43,5’e ve 2026 Eylül tahminleriyle yüzde 44,1’e yükseldiğini belirtti. Bu dönemde dünya ekonomisinin ortalama büyüme hızını geride bırakarak, 1980-2002 arası yüzde 3,9 ve 2003-2025 arası dünya ortalamasından 1,9 puan daha hızlı büyüme sağladığını açıkladı. Sonuç olarak Türkiye’nin nominal milli gelire göre 21’incilikten 16’ncılığa, satın alma gücü paritesine göre ise 16’ncılıktan 11’inciliğe yükselerek dünyanın en büyük ekonomileri arasındaki yerini güçlendirdiğini vurguladı.
2002-2025 arasındaki dönemdeki GSYH ve kişi başı gelir artışının, üretim odaklı kalkınma vizyonunun ve ekonomik dönüşümün en net kanıtı olduğunu belirten Bolat, bu başarının arkasında ülkenin üretim gücü, girişimcilik ruhu ve ihracatçı vizyonunun yattığını ifade etti. Esnaf ve sanatkarların da bu süreçte uluslararası pazarlara açılan ihracatçılara dönüştüğünü, mikro ihracat kolaylıklarıyla geleneksel zanaat kültürünün sınırları aştığını söyledi. Bolat, Türkiye Yüzyılı vizyonu çerçevesinde üretimden markalaşmaya uzanan bu yapıyı daha da ileriye taşımaya ve küresel ekonomideki belirleyici konumlarını sağlamlaştırmaya kararlılıkla devam edeceklerini sözlerine ekledi.
