Dünya liderlerini bir araya getiren 81. BM Genel Kurulu, bugün New York'ta kapılarını açıyor. Antonio Guterres'in görev süresinin sona ereceği bu oturumda, küresel krizler ve çok taraflı diplomasi ana gündem maddeleri arasında yer alıyor.
193 üyeli Birleşmiş Milletler'in New York merkezinde gerçekleşen yıllık zirvenin yüksek düzeyli haftası, bu yıl 22-28 Eylül tarihleri arasında düzenleniyor. Devlet ve hükümet başkanları ile dışişleri bakanlarını buluşturan bu önemli etkinliğin 81. oturumu, Bangladeş Dışişleri Bakanı Khalilur Rahman'ın başkanlığında başlayacak. 1955'ten bu yana devam eden gelenek gereği, başkanların ardından ilk konuşmayı Brezilya yapacakken, ev sahibi konumundaki Amerika Birleşik Devletleri de kürsüye çıkacak.
Türkiye'yi bu önemli toplantıda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan temsil edecek. Erdoğan, ilk gün programında dördüncü sıradan konuşma yaparak BM Genel Kurulu'na 16'ncı kez hitap etmiş olacak. 'Güveni Yeniden Tesis Etmek, Dönüşümü Yönetmek: Herkes İçin Sonuç Üreten BM' temasıyla toplanan Genel Kurul'a 150'nin üzerinde devlet ve hükümet başkanı ile çok sayıda üst düzey yetkilinin iştirak etmesi öngörülüyor.
Bu yılki zirvenin ana odak noktası, küresel koşullara uyum sağlanması ve çok taraflı sistemin pekiştirilmesi olarak belirlendi. Jeopolitik gerilimler, devam eden çatışmalar ve ekonomik dengesizlikler karşısında uluslararası kurumların kapasitesinin artırılması, üye ülkeler arasındaki güvenin inşası ve BM'nin küresel sorunlara verdiği yanıtların etkinleştirilmesi liderlerin konuşmalarında ve ikili görüşmelerinde başlıca yer tutacak. Ayrıca iklim değişikliği, sürdürülebilir kalkınma, yapay zeka, küresel sağlık, nükleer silahsızlanma ve uluslararası güvenlik gibi kritik başlıklar da masaya yatırılacak.
Zirve kapsamında iklim eylemi, adil geçiş süreçleri, Kalkınma Hakkı Bildirgesi'nin 40. yılı, deniz seviyesi yükselişi tehditleri ve salgın hazırlıkları gibi konularda özel üst düzey oturumlar planlanıyor. Liderlerin, dünyanın çeşitli bölgelerindeki krizleri ele almaları beklenirken; Gazze'deki durum, İran'a yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer serbestisi, Rusya-Ukrayna Savaşı, Kıbrıs meselesi, Sudan'daki çatışmalar, Myanmar'daki insani kriz ve Haiti'deki güvenlik sorunları öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.
BM Genel Kurulu gündeminde bir diğer dikkat çekici konu, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında çıkardığı tutuklama emrinin uygulanıp uygulanmayacağı sorusu. New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Netanyahu'nun mahkeme kararı gereği tutuklanması gerektiğini savunurken, bu yetkinin belediye sınırlarında bağımsız olarak kullanılamayacağını ve federal hükümetin devreye girmesi gerektiğini belirtti. ABD yönetimi ise Netanyahu'nun kesinlikle tutuklanmayacağı sinyalini verirken, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Filistinli yetkililerin vize başvurularını da reddetti.
Genel Kurul, görev süresi 31 Aralık 2026'da dolacak olan mevcut Genel Sekreter Antonio Guterres için de son derece kritik bir dönüm noktası niteliğinde. Guterres'in son açılış konuşmasında, değişen küresel dengeler ve çoklu krizler karşısında çok taraflı iş birliğinin önemi, BM Şartı'na bağlılık ve diyalogun gücü üzerine vurgu yapması bekleniyor. Bir sonraki Genel Sekreterin 1 Ocak 2027'de göreve başlaması öngörülürken, zirve sırasında yürütülecek diplomatik girişimlerin bu seçim sürecini de yakından etkilemesi muhteviyor.

















