İŞ VE EKONOMİ DÜNYASININ HABER SİTESİ
  1. Haberler
  2. Gündem
  3. Bilge Kağan’ın başkent izi Hotont’ta bulundu: Göktürk şehirciliği yeniden yazılıyor

Bilge Kağan’ın başkent izi Hotont’ta bulundu: Göktürk şehirciliği yeniden yazılıyor

13. yüzyıl tarihçisi Yelü Zhu’nun kayıtları ve uydu görüntülerinin çakışmasıyla Moğolistan’da belirlenen surlu alan, Türk tarihindeki yerleşim tartışmalarını alevlendirdi. Akademisyenler, bu keşfin Göktürklerin konargöçerlikten öte bir yaşam biçimi izlediğine dair kanıtları güçlendirdiğini belirtiyor.

featured
Google'da Abone Ol
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

13. yüzyıl tarihçisi Yelü Zhu’nun kayıtları ve uydu görüntülerinin çakışmasıyla Moğolistan’da belirlenen surlu alan, Türk tarihindeki yerleşim tartışmalarını alevlendirdi. Akademisyenler, bu keşfin Göktürklerin konargöçerlikten öte bir yaşam biçimi izlediğine dair kanıtları güçlendirdiğini belirtiyor.

Göktürk toplumunun yerleşim düzeni ve mimari anlayışına dair yeni bir perspektif sunan araştırma, Ankara Üniversitesi’nden Prof. Dr. Gürhan Kirilen ile Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nden Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç tarafından gerçekleştirildi. İkili, Türk tarihinin önde gelen isimlerinden Bilge Kağan’a ait saray şehrinin konumunu belirleyen kritik bulgulara ulaştı.

Çalışmanın dayanağını, 13. yüzyılda yaşamış Kitan kökenli devlet adamı ve şair Yelü Zhu’nun 'Shuangxi Zuiyin' adlı eserindeki bir dipnot oluşturuyor. Akademisyenler, bu tarihsel kayıttaki mesafe ve coğrafi ipuçlarını modern uydu teknolojileriyle haritalayarak Moğolistan’ın Arhangay eyaletine bağlı Hotont kasabası çevresindeki kalıntıları tespit etti.

Doç. Dr. Erkoç, iz sürme sürecinin başlangıcını anlattı. Prof. Dr. Kirilen, Yelü Zhu’nun şiirlerini derinlemesine incelerken Bilge Kağan’ın sarayına dair önemli bir notla karşılaşmış ve bu bilgiyi meslektaşlarıyla paylaşarak ortak bir çalışma başlatmıştır. Erkoç, makalede arkeolojik analizleri üstlenirken, Kirilen’in edebi ve tarihsel kayıtların çözümlemesinden sorumlu olduğunu aktardı.

1221-1285 yılları arasında yaşamış olan Yelü Zhu, Cengiz Han’ın ünlü danışmanı Yelü Chucai’ın oğludur. Gençlik yıllarını Kara Korum bölgesinde geçiren ve bölge coğrafyasına hâkim olan şair, Kara Korum’un ele geçirilmesi üzerine yazdığı şiire eklediği açıklamada, Bilge Kağan’ın eski toprakları olduğunu belirtti. Notunda, 1235’te Ögedey Kağan tarafından inşa edilen Wan’an Sarayı’nın yerini işaret ederken, Bilge Kağan’ın sarayının kalıntılarının Kara Korum’un yaklaşık 35 kilometre kuzeybatısında, Köl Tigin Anıtı’nın ise bu kalıntıların 35 kilometre kuzeydoğusunda olduğunu kaydetti.

Bu tarihsel veriler, Google Earth ve diğer uydu görüntüleme araçları üzerinden doğrulandı. Hotont kasabasının kuzeydoğusundaki alanda, surlarla çevrili bir kale, merkezde saray işlevi görmüş olabilecek ana yapı ve surların dışında ek bir saray benzeri tesisin varlığı görsel olarak teyit edildi.

Erkoç, bu keşfin en kritik boyutunun, Türklerde şehirleşmenin genellikle Uygur Kağanlığı (744-840) ile ilişkilendirilen anlayışı sorgulaması olduğunu vurguladı. Çin kaynaklarının Göktürkleri tamamen konargöçer olarak tanımladığını, ancak Orhun Yazıtları’ndaki Togu Balık ve Amga Korgan adlarındaki yerleşiklik izlerinin bu tabloyu değiştirdiğini söyledi. Asya Hunları dönemine kadar uzanan yerleşim geleneğinin, Uygurlar tarafından devralınıp geliştirilmiş olabileceği görüşü öne çıkıyor.

Moğolistan’daki arkeolojik çalışmaların henüz istenen derinlikte yapılmadığına dikkat çeken Erkoç, Orhun Vadisi’nde tespit edilen yaklaşık 50 yerleşim noktasının büyük bölümünde kazı çalışması başlatılmadığını belirtti. Özellikle Uygur dönemine atfedilen yapıların altında Göktürk katmanları bulunup bulunmadığı henüz netleşmemiştir.

Uzmanlara göre, Hotont’taki kalıntıların altında Göktürk dönemine ait izlerin arkeolojik kazılarla doğrulanması, Orhun Vadisi’nin şehirleşme tarihini kökten değiştirecek bir gelişme olacaktır. Bilge Kağan’ın sarayının varlığının bilimsel olarak kanıtlanması, sadece Göktürk tarihi için değil, tüm Türk dünyasının kültürel mirası açısından da büyük önem taşımaktadır. Bu bulgu, Göktürk yönetici sınıfının konargöçer yaşamla birlikte yerleşik bir saray yaşamını da sürdürdüklerini ve Türk tarihindeki yerleşiklik sürecinin düşünüldüğünden daha eski dönemlere dayandığını göstermektedir.

Prof. Dr. Kirilen ve Doç. Dr. Erkoç’un 'Bilge Kağan’ın Sarayı' başlıklı makalesi, 15 Kasım 2026 tarihinde Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi’nde yayımlanmıştır. Gelecekteki arkeolojik araştırmalar, Göktürk mimarisi ve yönetici yaşam standartları hakkında yeni kapılar aralayabilir.

Bilge Kağan’ın başkent izi Hotont’ta bulundu: Göktürk şehirciliği yeniden yazılıyor
0

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

Giriş Yap

Ekonomi ve İş Dünyasından en güncel haberler ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

KAI ile Sohbet Et

Sektör Gündem ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka asistanı

Yapay zeka yanlış bilgi üretebilir