Osmanlı ordusu, 1918'de Bakü'yü kurtarmak için yola çıktığında Azerbaycanlılar tarafından adeta çiçek tarlası gibi karşılandı. Bu duygusal anlardan ilham alınarak kaleme alınan 'Laleler' şiiri, dönemin kahramanlarına adanan önemli bir edebi miras olarak öne çıkıyor.
Azerbaycan, 28 Mayıs 1918'de bağımsızlığını ilan ederken ilk resmi anlaşmayı Osmanlı Devleti'yle gerçekleştirdi. Öte yandan Rusya'da iktidara gelen Bolşevik rejiminin gözü, zengin petrol kaynaklarına sahip Azerbaycan üzerindeydi. Osmanlı yönetimi, Azerbaycan Türklerinin can ve mal güvenliğini korumak, Ermenilerin Karabağ ve Zengur gibi bölgelerdeki saldırganlığını durdurmak ile demir yolu hatlarının kontrolünün sağlanması taleplerini gündeme getirdi.
Bu kritik dönemde Azerbaycan lideri Mehmet Emin Resulzade, 4 Haziran 1918'de Enver Paşa'ya acil yardım çağrısında bulundu. Resulzade, kendi ordularının yokluğunu ve Bakü'de Bolşevik Sovyetlerin yanı sıra İngilizlerin varlığı ile Gürcülerin Alman desteğini vurgulayarak destek istedi. Enver Paşa, bu çağrı üzerine derhal yeni bir ordu kurulması emrini verdi ve kardeşi Nuri Paşa'yı bu kuvvetlerin komutanı olarak atadı. Zorlu savaş koşullarına rağmen Osmanlı Devleti, Nuri Paşa komutasındaki Kafkas İslam Ordusu'nu kardeş ülkeye gönderdi.
25 Mayıs 1918'de Gence'ye varan Nuri Paşa, dağılmış birlikleri bir araya getirerek düzenli bir ordu yapısı oluşturdu. Askerlerin gelişini Türk bayraklarıyla karşılayan Azerbaycan halkı, onlara duydukları sevgi ve saygıyı kurban keserek gösterdi. Uzaklardan bakıldığında, askerlerin başlarında bulunan kırmızı feslerin ve püsküllerin gelincik tarlasını andırdığı gözlemlendi. Bu manzaradan etkilenen şair Aslan Aslanov, 'Yazın evvelinde Gence çölünde' dizeleriyle başlayan 'Laleler' şiirini kaleme aldı; şiirin bestesi ise Telman Hacıyev'e aittir. Azerbaycan Türkçesinde gelinciğin 'lale' olarak anılması, şiirin adının kaynağını oluşturur.
Bölgedeki Bolşevik ve Ermeni varlığını Gence, Göyçay, Salyan, Ağsu ve Kürdemir'den temizleyen Kafkas İslam Ordusu, 15 Eylül 1918'de 30 saat süren şiddetli muharebeler sonucunda Bakü'yü düşman işgalinden kurtardı. Bu kahramanlık destanında 1130 Osmanlı askeri şehit düştü. Günümüzde Bakü'nün yanı sıra Şamahı, Şeki ve Gence'de bulunan Türk şehitlikleri, Azerbaycan halkı tarafından kutsal emanetler olarak korunmakta ve bakımı Azerbaycan hükümeti tarafından üstlenilmektedir. İşte bu tarihi olaylara ve duygulara ilham kaynağı olan şiirin tamamı: 'Yazın evvelinde Gence çölünde / Çıhıblar yene de dize laleler / Yağışdan ıslanan yarpağlarını / Seripler dereye düze laleler / Hayalimden neler gelib ne geçer / Yaz gelir ellere durnalar köçer / Bulağlar semaver ağ daşlar şeker / Benzeyir çemende köze laleler / Meylim üzündeki gara haldadır / Hicranın elacı ilk vüsaldadır / Ne vahttır Bakünün gözü yoldadır / Bir gonağ gelesiz bize laleler.'
