Başkomutan Mustafa Kemal Paşa liderliğindeki Türk ordusu, 1922'de gerçekleşen Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile tarihe geçen en büyük askeri başarılarından birine imza attı. Bu unutulmaz zaferin 104. yıl dönümü, milli birlik ve beraberlik duyguları içinde anılıyor.
Büyük Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde 26 Ağustos 1922'de başlatılan ve 30 Ağustos'taki kesin zaferle taçlanan Büyük Taarruz, Türk askeri tarihindeki en çarpıcı dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir. Bu süreç, ülkenin işgalden kurtuluşuna giden yoldaki en kritik aşamayı oluşturmuştur.
Birinci Dünya Savaşı'nın ardından imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması'nı bahane eden İtilaf Devletleri, 1919'da Türk ordusunu silahsızlandırarak Anadolu topraklarını işgal altına almıştır. Halide Edip Adıvar'ın eserlerinde de tasvir edilen bu dönemde, İngiliz, Fransız ve İtalyan kuvvetleri ile İtilaf filosu ülkenin çeşitli bölgelerinde mevzilendi. 15 Mayıs 1919'da Yunan ordusunun İzmir'e çıkarma yapması, Türk milletinin milli uyanışını tetikleyen en önemli etkenlerden biri olmuştur.
İşgale karşı verilen mücadele, Kuvayımilliye hareketi ile şekillendi. Millet, ya esareti kabul edecek ya da küllerinden doğacaktı. 1920'de TBMM'nin kurulmasıyla baskılar artarken, Yunan ordusu 1921'de Polatlı'ya kadar ilerledi. Bu durum, Sakarya Meydan Muharebesi'nin zeminini hazırladı.
23 Ağustos 1921'de başlayan Sakarya Savaşı'nda Mustafa Kemal Paşa, 'Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır' şeklindeki tarihi emriyle askerlere moral verdi. 22 gün 22 gece süren bu yoğun çatışma sonucunda, 13 Eylül 1921'de Sakarya Nehri'nin doğusundaki Yunan kuvvetleri püskürtüldü. Bu zafer, Türkiye'nin savunma态势inden taarruz态势ine geçişinin simgesi haline geldi.
Yurttan düşmanı tamamen çıkarmak amacıyla yaklaşık bir yıllık hazırlık sürecinin ardından, Başkomutan Mustafa Kemal 26 Ağustos 1922'de Büyük Taarruz'u başlattı. Afyonkarahisar'daki Kocatepe'de karargah kuran Mustafa Kemal, Fevzi Çakmak ve İsmet İnönü ile birlikte muharebeyi yönetti. Şafak vakti top atışlarıyla başlayan harekatta Türk birlikleri, Tınaztepe'yi ele geçirerek düşmanı Belentepe ve Kalecik Sivrisi'nden uzaklaştırdı.
Taarruzun ilk gününde 1. Ordu, düşmanın birinci hat mevzilerini ele geçirirken, süvari kolorduları gerideki ikmal hatlarını vurdu. 27 Ağustos'ta Afyonkarahisar kurtarıldı. 28 ve 29 Ağustos'taki başarılı ilerlemelerle düşman tümenleri etkisiz hale getirildi. 29 Ağustos gecesi yapılan değerlendirmede, taarruzun 30 Ağustos'ta sonuçlandırılması kararı alındı.
30 Ağustos sabahı, Altıntaş ilçesine bağlı Zafertepe'de birliklere taarruz emri veren Mustafa Kemal Paşa, Türk ordusunun en büyük zaferine giden yolu açtı. Dumlupınar'da Yunan birlikleri tamamen sarılarak imha edildi. General Trikopis ve Diyenis gibi komutanların kaçtığı bu süreçte, Türk ordusu kesin bir zafere ulaştı.
Zaferin ertesi günü, Zafertepe'deki bir kağnının üstüne serili harita başında durum değerlendirmesi yapan komutanlar, İzmir'e hareket etme kararı aldı. Mustafa Kemal Paşa, 1 Eylül'de yayımladığı bildiride 'Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri' emrini verdi. Bu emirle Gediz, Uşak, Eskişehir, Balıkesir, Bilecik, Aydın ve Manisa kurtarılarak 9 Eylül'de İzmir'de Yunan ordusu denize döküldü.
Büyük Taarruz'un en acı anlarından biri, 57. Tümen Komutanı Albay Reşat Bey'in intihar olayı olmuştur. Çiğiltepe'nin alınmasında yarım saatlik bir gecikme yaşanması üzerine derin bir üzüntü yaşayan Albay Reşat, 'Sözümü yapamamış olduğumdan dolayı yaşayamam' notunu bırakarak hayatına son vermiştir. Ne var ki, şehit düştükten 15 dakika sonra Çiğiltepe düşman işgalinden temizlenmiştir.
Atatürk, 1924'te Zafertepe'ye yeniden gelerek Şehit Sancaktar Mehmetçik Anıtı'nın temelini attı. Bu ziyareti sırasında, 30 Ağustos Zaferi'nin Türk ve dünya tarihi açısından taşıdığı önemi vurgulayarak, 'Yeni Türk devletinin ve genç Cumhuriyetin temeli burada sağlamlaştırıldı' sözleriyle tarihe not düştü. İlk kez 1926'da resmî tatil ilan edilen 30 Ağustos, bugün Türkiye ve KKTC'de kutlanan en önemli milli bayramlardan biri olarak anılmaktadır.
