2026-2030 döneminde küresel petrol rafineri kapasitesinin günlük 4,2 milyon varil artması ve bu artışın yüzde 95'inin Afrika ile Asya Pasifik'ten gelmesi bekleniyor.
BloombergNEF (BNEF) tarafından yayımlanan Küresel Petrol Rafineri Görünümü raporu, küresel rafineri kapasitesinde 2026-2030 yılları arasında önemli bir canlanma beklediğini ortaya koyuyor. Geçen yıl yaşanan düşüşün ardından, bu beş yıllık dönemde günlük yaklaşık 4,2 milyon varillik bir net kapasite artışı öngörülüyor. Bu büyüme, bir önceki beş yıllık dönemdeki net artışı yüzde 162 oranında aşarak dikkat çekici bir seviyeye ulaşıyor.
Planlanan kapasite artışının günlük yaklaşık 2,9 milyon varillik kısmı, mevcut tesislerin modernizasyonu ve genişletilmesi projelerinden kaynaklanacak. Bu projeler Afrika, Çin, Hindistan, Asya Pasifik'in diğer ülkeleri, Orta Doğu ve Latin Amerika gibi bölgelerde yoğunlaşacak. Sıfırdan inşa edilecek yeni rafineriler ise kapasiteye günlük yaklaşık 1,5 milyon varil ekleme potansiyeli taşıyor; bu yatırımlar da ağırlıklı olarak Afrika, Çin, Hindistan ve Asya Pasifik'te gerçekleştirilecek.
Öte yandan, özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika'da bazı rafinerilerin kapanmasıyla küresel kapasitede günlük yaklaşık 200 bin varillik bir düşüş yaşanması bekleniyor. BNEF, planlanan bu kapasite artışının rafine petrol ürünlerine yönelik tahmini talep büyümesinin oldukça üzerinde olduğuna dikkat çekiyor. Eğer projeler zamanında tamamlanırsa, arzın talebi karşılayamaması sonucu rafineri marjlarının eriyebileceği ve sektördeki rekabetin şiddetlenebileceği uyarısı yapılıyor.
2030 yılına kadar gerçekleşecek küresel net kapasite artışının yaklaşık yüzde 95'inin Afrika ve Asya Pasifik bölgesinden geleceği hesaplanıyor. Bu bölgelerdeki yatırımların arkasında güçlü talep beklentileri, ithalata bağımlılığı azaltma stratejileri, ihracat odaklı politikalar ve petrokimya entegrasyonu yatıyor. Kısa vadede Çin ve Hindistan öne çıkıyor; bu iki ülkenin 2026-2027 döneminde devreye alınacak yeni kapasitenin yüzde 71'ini oluşturacağı tahmin ediliyor ve bu projelerin çoğu halihazırda inşaat aşamasında veya tamamlanmış durumda.
Ancak 2028-2030 arasındaki planlamalarda, projelerin erken aşamada olması nedeniyle gecikme veya iptal riskleri daha yüksek görünüyor. BNEF verilerine göre, 2026-2030 döneminde planlanan kapasite artışlarının yaklaşık yarısı şu anda aktif veya inşaat halinde. Bölgesel kapasite gelişim farklılıklarının, ham petrol ve petrol ürünleri ticaret akışlarını da değiştireceği öngörülüyor. Çin'deki kapasite artışı arz fazlasına ve küçük rafinerilerde konsolidasyona yol açabilirken, Hindistan ve Afrika'daki yatırımlar dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. Avrupa ve ABD'de ise rafineri kapanışlarının devam etmesi bekleniyor.
Bölgesel çatışmaların etkileri de raporun önemli bir parçası. İsrail/ABD-İran gerilimi, Orta Doğu'daki petrol ürünleri ve Basra Körfezi'nden gelen ham maddelerin ticaretinde aksamalara neden oluyor. Bu durum, Atlantik Havzası'ndaki rafinerilere geçici bir rekabet avantajı sağlasa da orta vadede küresel yatırım planları üzerindeki etkisi sınırlı kalıyor. Ancak yaşananlar, depolama, boru hatları ve lojistik altyapısının dayanıklılığını artıracak yatırımların stratejik önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
